Hoe gebruik je een capo?

Zingende zeekoe/ dubbele wijzerplaat-truc (dl.2)!


Hoe gebruik je een capo in combinatie met de dubbele wijzerplaat ofwel de transponeerschijf van het vorige artikel:

Even voor wie het nog niet wist:

hoe gebruik je een capo

Een capo ofwel barré-klem is een ding wat je op de hals van je gitaar, ukelele/ ukulele of mandoline klemt zodat je alle snaren tegelijk in een vakje naar keuze indrukt. Als je b.v. voor het 2e vakje kiest, worden alle tonen 2 halve tonen = 1 hele toon hoger. Dat geldt dan ook voor alle akkoorden. In het filmpje hieronder zie je hoe ik een capo gebruik op de uke.

Voorbeeld: deep Elem/ in de manenschijn/ nacht en ontij:

Ik was een tijdje geleden aan het studeren in “developing creative solos by Dan Miller” Fijn boek! Ik ontdekte een fijn lied: “Deep Elem Blues”. Doet me deugd! Heb er gelijk maar een Nederlands tekst bij gemaakt. Die staat erbij in de TEF-File: deep elem in de manenschijn2.Gtef.

Het stuk is in dat boek in E. Prima voor gitaar. Voor velen goed te zingen. Maar ik had er ruzie mee.

Hoe gebruik je een capo om lastige akkoorden om te zetten naar gemakkelijke?

Als voorbeeld hier het nummer met de ukelele/ukulele.

Het makkelijkste werkt het met een speciale, kleinere ukelele-capo. In geval van nood kan een gitaar-capo ook wel dienst doen.

Voor de ukelele is E best een irritante toonsoort. In eerste instantie speelde ik het in C met de capo in het 4e vakje. Pak de schijf er maar bij.

  • Begin met de E op de bovenste schijf bij de E op de de onderste schijf.
  • Verdraai de bovenste 4 taartpunten rechtsom.
  • 4 taartpunten staan voor 4 vakjes. Alles schuift dus 2 hele tonen op.
  • De binnenste schijf zegt nu welke greep je speelt. De buitenste zegt wat de werkelijke toonhoogte is.
  • Je speelt naast de capo in het 4e vakje, voor je gevoel C, F en G7. In werkelijkheid klinkt het als E, A en B7. Gelukkig zit er niet 1 heel lastige greep bij!


Op de uke is het goed te doen om de melodie tegelijk met akkoorden te spelen. (1 voordeel: dan hoef je niet te zingen.) Het gaat dan zoiets klinken:


Transponeren met de capo en de schijf.

Om allerlei redenen (lees: dat fijne stembereik van mij) had ik behoefte aan een iets hogere versie (die ik dan weer laag zing). Het werd toonsoort G. Prettig voor gitaar, mandoline en ukelele. Ook mijn goeie ouwe resonatorgitaar is er blij mee. Die staat n.l. vaak in open G stemming.

Het gaat dan zo klinken:


of zoiets:


Ik heb de melodielijn uitgeschreven met de tekst erbij als TEF-file: deep elem in de manenschijn2.Gtef Om die te openen heb je TEF-view nodig. Zie ook mijn artikel Moeite met noten lezen.

Verder heb ik nog wat dingetjes uitgeschreven voor dit project. Die vind je bij Tabs en noten.

Maar hoe gebruik je een capo om te transponeren?

Mijn fingerpicking gitaar versie van Deep Elem Blues is in toonsoort E. Om mee te kunnen spelen met de G-versie, moet het lied dus een stukje hoger worden. Dat doe je met de capo. Om te bepalen in welk vakje hij moet, ga zó te werk:

  • Draai de schijf zo dat de binnenste E bij de buitenste G ligt.
  • Tel het aantal taartpunten die je de schijf rechtsom hebt gedraaid: 3.
  • Capo in 3e vakje maakt dus van een E greep, een G akkoord.
  • De andere akkoorden gaan dus ook 3 vakjes = 1 1/2 toon hoger klinken: A wordt in werkelijkheid C en B7 wordt D7.
hoe gebruik je een capo
De transponeerschijf met binnenste E bij buitenste G


P.S. Het antwoord op de vraag van de vorige keer: Bb, Eb en F wordt C, F, en G. Maar dat had iedereen al lang zelf uitgedokterd met de schijf.

Transponeren Hoe doe je dat?

Toontje hoger, toontje lager? Hoe moet dat nu?!

Dit verhaal gaat over transponeren. Wat het is en hoe je het eenvoudig kan doen.

De dubbele wijzerplaat-truc (ofwel het werken met de transponeer-schijf).

Stel, je hebt net als ik, het stembereik van een volwassen zeekoe (of juist dat van een pasgeboren muis). Dan is het soms lastig meezingen met allerlei liedjes en liederen. Die staan altijd op de verkeerde toonhoogte! De akkoorden die erbij staan dus ook! Wat nu?

  • Gewoon niet zingen. Laat maar aan anderen over.
  • Playbacken. Hou je toch de schijn op…
  • Alleen inzetten met zang en het verder bij spelen op je instrument houden.


Dat laatste werkt nog het best als je een groepje mag aanzwengelen/ begeleiden die de liedjes verder kan dromen.

Transponeren hoe, wat en waarom?

Soms wil je gewoon je eigen lied zingen en begeleiden op gitaar, ukelele (ukulele) of mandoline. Dan is het fijn als je prettig in je stembereik kan gaan zitten. Maar: die dekselse akkoorden. Hoe moet dat nou weer? Je ontkomt er niet aan: Je moet gaan transponeren.

Tijd voor zwaar geschut: de dubbele wijzerplaat (transponeerschijf):

transponeren hoe

Je kan zo’n ding heel makkelijk zelf maken. Dubbele wijzer ofwel transponeerschijf uitprinten op stevig papier. 2 cirkels uitknippen. Gaatje in het midden prikken. Splitpen erdoor doen en hij is klaar voor gebruik. Als het goed is komt het er zo uit te zien:


Als dat allemaal te veel werk voor je is, kun je zoiets ook kopen voor een enkele euro:

Voorbeeld:

jingle bells  met C, F en G7. Makkelijk te spelen maar laag om te zingen. Toontje hoger graag!

  • Draai de C van de bovenste schijf onder de C van de grote schijf (startpositie).
  • Bovenste schijf 2 taartpunten (= 1 hele toon) verder draaien. Binnenste C staat nu bij buitenste D. C akkoord moet dus D worden.
  • Nu nog F en G7. Kijk bij binnenste F daarbij staat nu buitenste G. Dus F wordt G. Bij de binnenste G zie je nu een A. Dus: C, F en G7 wordt D, G en A7. De achternaam 7 van het akkoord neem je gewoon mee.


Ok. Deze was makkelijk. Dat was uit je hoofd ook nog wel gelukt. Probeer maar eens een lied in bes met de akkoorden Bb, Eb en F.

Succes!

De schijf is ook erg handig om met de capo te werken. Maar daarover heb ik een nieuw artikel geschreven: Hoe gebruik je een capo?