Een ballad begeleiden op gitaar ukelele of mandoline.

Een verhalend lied ofwel een ballad begeleiden:

Een ballad begeleiden op gitaar ukelele (ukulele) of mandoline, hoe pak je dat aan? Dat is de vraag waar dit nogal uitgebreide verhaal over gaat.

Ik heb hierover al eens een stuk of 3 “tips voor snarenplukkers” geschreven en rondgestuurd. Bij deze heb ik het hele verhaal over een ballad begeleiden, samengevoegd en er hier en daar nog een beetje aan geschaafd.

Country blues traditie

Ballads heb je in allerlei soorten en maten maar de country blues traditie staat er wel wel bol van. Vandaar dat ik als voorbeeld het project “ballad begeleiden” hiervoor heb gekozen.

Mijn voorbeeld is het lied: barre vakantie blues. (Nederlandse tekst van mijn hand op Reuben’s Train.) Te openen met TEF-view. (Hier heb ik ook een artikel over geschreven.)

Omdat ik graag met mijn eigen materiaal werk, ben ik mijn home studio ingedoken en heb het hele nummer opgenomen.



Wil je de nieuwste verhalen en tips voor snarenplukkers per e-mail ontvangen? Schrijf je nu in.


Om een beetje gevoel te krijgen bij een verhalend lied/ ballad begeleiden, is het goed om je eerst maar eens in de inhoud, het verhaal zelf, van zo’n lied te verdiepen!

Ik heb een fijn voorbeeld gemaakt door een Nederlandse tekst te maken op het lied “Reuben’s Train“. Een lekker blues-achtige melodie die je met 2 akkoorden kan begeleiden en dat hoeft absoluut niet saai te zijn! Maar het is wel een kunst apart.

Nachtelijk misbaar….

Laten we gewoon maar eens beginnen met een verhaal! Daar gaan we dan telkens scenes uit plukken. Dat worden de coupletten. Dan hebben we nog een refrein. Het is het mooiste als dit door het voorgaande couplet steeds een iets andere lading krijgt.

Zaten we fijn op de camping, heerlijk weer, 2 muziekinstrumenten, vrouw en kinderen mee, alle rust… overdag ja…

ballad begeleiden gitaar ukelele mandoline

Maar ‘s nachts: De eigenaar had enkele kippenhokken. Vlakbij ons veldje. En daarin per hok 1 uit de kluiten gewassen haan met wat kippen. Op een weilandje naast de camping woonde een eenzame ezel.

Gevolg: om half vijf in de ochtend werd de 1e haan wakker en liet dat luid en duidelijk horen. Tegen de tijd dat de 5e haan uitgekraaid was, werd de ezel wakker en begon hartverscheurend te balken dat hij zijn moeder kwijt was.

Toen dat beest eindelijk zijn kop hield, kropen alle boeren uit de buurt op hun tractors, combines enz. en kwamen volgas langs onze tent rijden.

Heerlijke vakantie: Heeft me geïnspireerd tot de barre vakantie-blues!

We zijn er jaren niet geweest. Het is er alle dagen feest.
We gaan naar: Joost mag weten waar.

Daar gebeurt het me alweer. Dat heb ik nou elke keer.
We gaan naar: Joost mag weten waar.

Maar in de nanacht ben ik bang. Er is van alles aan de gang.
En ze maken een vreselijk misbaar.

Daar gebeurt het me alweer. Dat heb ik nou elke keer.
En ze maken een vreselijk misbaar.

Ik word weer wakker. Zo te zien is het al een uur of tien.
Het ontbijt en de koffie staan al klaar.

Daar gebeurt het me alweer. Dat heb ik nou elke keer.
Het ontbijt en de koffie staan al klaar.

De “bladmuziek”

Ik heb weer een TEF-file gemaakt van de melodie: barre vakantie blues met akkoorden. (Zie mijn artikel: moeite met noten lezen. Dan weet je alles over hoe je zo’n bestand moet openen)

Groot voordeel van deze soort “bladmuziek” is dat je het kunt afspelen op ieder gewenst tempo. Je kan partijen (modules) aan en uit zetten.

Modules 1,2,3 bevatten de “kale” melodie op ukelele (module1) gitaar (2) en mandoline (3). De modules 4,5,6 zijn begeleidingen met de verschillende instrumenten.

Voor we er allerlei muzikale trucs en grappen op los gaan laten:

  1. De melodie in je hoofd stampen.
  2. meezingen, neuriën of fluiten en akkoorden erbij spelen.
  • gitaar en mandoline in D: akkoorden D en A7
  • ukelele (ukulele) in C. Akkoorden C en G7. Om mee te spelen, heb je een capo nodig (vakje 2). Of je stemt alle snaren 1 hele toon hoger. (zie ook mijn vorige artikel: hoe gebruik je een capo?)


Barre Vakantie Blues gitaar:

Om enig idee te krijgen van het lied heb ik hier een filmpje. Hoewel ik hier meer doe dan alleen de ballad begeleiden, kun je de melodie er goed uit halen. Akkoorden kun je er prima tegenaan spelen.


Een beetje bekomen van het barre vakantielied? Hier wat ideeën voor het begeleiden:

Altijd als eerste de vragen:

  1. Wat voor sfeer heeft het lied.
  2. Hoe gaan we die sfeer in de begeleiding laten klinken?


Naar mijn idee is dit nu typisch een verhalend lied ofwel een ballad. Dat kan zitten in de tekst maar zeker ook in de muziek zelf:

  • Meestal een medium tempo (je moet het wel kunnen volgen).
  • Vaak wat dramatisch.
  • In dit geval: met behoorlijk wat blues-kruiden erdoor.

Drop D stemming:

Het lied wordt begeleid met 2 akkoorden de D en de A7. Dé gelegenheid voor de drop D stemming. Huh watte? Het is niet zo moeilijk:

  • Stem je gitaar met 1 stemapparaat op de gewone manier.
  • Je lage E snaar ga je nu beetje bij beetje losser draaien tot je stemapparaat D aangeeft.
  • Stem de andere snaren nogmaals. Die kunnen nu iets ontstemd zijn.


Als je nu en D akkoord pakt kun je alle 6 snaren gebruiken. Je lage E-snaar is nu een ultra lage D-snaar geworden! Dat klinkt echt héél vet bij een D akkoord.


Een mooie manier van een ballad begeleiden: zie ook het filmpje.

  1. Sla de D-snaar aan
  2. strum lichtjes over de 3 dunste snaren met daarop het D-akkoord,
  3. speel A-snaar
  4. strum lichtjes D akkoord op 3 dunste snaren,
  5. speel ultra lage D-snaar
  6. strum lichtjes,
  7. speel weer A snaar etc.


Met het A7 akkoord doe je iets dergelijks maar dan sla je de A-snaar en de D-snaar aan tussen de akkoord-strums.

Vreselijke, nachtelijke ukelele blues/ ballad begeleiden op de uke:

Op de ukelele/ ukulele is dit ook een heel fijn lied! Blues-achtige muziek gaat geweldig op de uke! De echte rauwe emotie spettert het klankgat uit. Toch wordt het nooit te grof. Het blijft wel een ukelele. Een ballad begeleiden op de uke en dan een beetje bluesy, is heerlijk om te doen!

We pakken de TEF-file er weer bij. Ik heb hem ook voorzien van een module met ukelele akkoorden. De grepen zijn C5 (leg ik uit) en G7. Om op gelijke hoogte met de gitaar en mandoline te komen, moet je een capo in het 2e vakje zetten of je snaren een hele toon hoger stemmen.

Wat is C5?

ballad begeleiden ukelele / ukulele

Een C5 ofwel en C powerakkoord is een C akkoord waar we de toon E uit hebben gehaald. Blijven over de tonen C en G en dat kunnen er meerdere zijn. Dit geeft een beetje een druk en krachtig akkoordgeluid.

In snaarinstrumenten geheimschrift: 0033. Dat wil zeggen: bovenste 2 snaren (in speelhouding gezien) niets indrukken. Onderste 2 snaren allebei in 3e vakje ingedrukt. Zie ook afbeelding.

Past prima bij dit lied, Vanwege de inhoud maar ook vanwege de melodie. Die is namelijk opgebouwd uit noten van de mineur blues-ladder. Dat geeft die wat schurende klank aan het lied.

 Ballad begeleiden op de ukelele / ukulele: verdere ideeën.

  • Nadrukken wat meer op de 2e en 4e tel van de maat
  • De benadrukte tellen kort afbijten door b.v. de slaghand telkens op de snaren te laten landen direct na het aanslaan van je akkoord.


Om alvast wat “in the mood” te komen heb ik een filmpje gemaakt waarin akkoorden en melodie in elkaar gevlochten zijn.

 

Een ballad begeleiden op de mandoline:

Onbekend maakt onbemind. Dat geldt zeker voor de mandoline. En dat is een oud verhaal.

Begin vorige eeuw in Kentucky Amerika leefde de muzikale familie Monroe. De jonge Bill was voorbestemd voor de mandoline. Andere instrumenten werden al bespeeld door ouders en oudere broers.

Dat vond hij niet zo leuk. Mandoline werd als een soort kindergitaar beschouwd.

Maar hij heeft ze allemaal terug gepakt! Hij ontwikkelde een buitengewoon felle virtuoze stijl. Later werd daar ook een speciaal model mandoline voor ontwikkeld bij Gibson.

Oké oké, genoeg geschiedenis! Het is gewoon een gaaf instrument om lekker mee te keer te gaan (of juist prachtig melodieus te bespelen). Onze ballad begeleiden gaat ook fijn op de mando!

De trucjes die ik hier wil bespreken zijn, met wat goede wil, ook op gitaar en ukelele toe te passen.

Alweer de TEF file erbij gepakt. De 6e module is de mandoline begeleiding. Bij de midi options kun je het tempo instellen.

Trucjes en kunstjes:


In de video doe ik eerst de trucjes voor met een D akkoord. Daarna speel ik het liedje met wat tierelantijntjes aan de melodie geplakt.

  • Afdempen onder de vingertoppen van de “greephand” door telkens de “knijp” even los te laten direct na het aanslaan. Op de 2e en 4 e tel.
  • Op de 4e tel de complete greep 1 vakje richting de kop te schuiven. Daarna weer snel terug naar de goede plek voor tel 1 van de volgende maat

Begeleiden in 3/4 maat met gitaar

Zweten voor een volle zaal.

Dit verhaal gaat over waargebeurde narigheid met het begeleiden van een lied in 3/4 maat met gitaar. Het had ook met ukelele of mandoline kunnen zijn. Maakt voor de strekking niet uit.

Stond ik daar 1e kerstdag (een aantal jaar geleden dus ik kan het nu wel vertellen) voor een volle kerk een groepje kinderen te begeleiden met gitaar. Samen met de organist. Ieder apart voorbereid….. Dat had ik beter niet kunnen doen!

Mensen die gewend zijn alleen te spelen, nemen het niet altijd even nauw met de maat. Op de een of andere manier gaat het met een 3/4 maat vaak mis…

Drama met begeleiden in 3/4 maat met gitaar.

Ons kerstlied had ook een ¾ maat. Aan het eind van iedere zangregel een lang aangehouden toon van soms wel 6 tellen. Dat werd de organist toch wat te gortig. Hij hakte er lustig op los! Hier en daar werden stukken maat weggehakt. Hup, volgende regel! Daar viel niet mee samen te spelen! Stond ik daar mooi voor gek…

Dus: Speel nooit samen met een organist. Onzin natuurlijk. Gitaar (al of niet elektrisch), mandoline of ukelele (of ukulele) kan zeker wel een spannende combinatie zijn met orgel of andere toetsen.

MAAR iedereen moet zich wel aan de maat houden! En bij langzame liederen met lang aangehouden klanken aan het einde van de regel, moet je wel zeer serieus tellen. Maar hoe?

  • Zing de hele melodie met telwoorden i.p.v. de tekst.
  • Gebruik je instrument als drumstel. Tik de maat mee: boem tik tik, boem tik tik etc. (bij een ¾ maat).
  • Gebruik een muziekschrijf- en afspeelprogramma op computer, tablet of smartphone (b.v. TablEdit). Als het daarin goed staat, smokkelt het nooit met de tellen.

Voorbeeld:

Om in de sfeer te blijven “The old rugged cross”. Neem nu de uitvoering van wijlen Johny Cash. https://www.youtube.com/watch?v=fuudlTywjsM Ook een in ¾ maat langzaam en lange uiteinden van zangregels.

Hij zingt het in de toonsoort E. Met de akkoorden E, A en B7 kun je vrij gemakkelijk meespelen.

Ik heb een versie van old rugged cross voor gitaar geschreven in tabledit. De lang aangehouden noten worden opgevuld met licht akkoord gerinkel. Zo speel je de melodie en begeleiding in 1 en hetzelfde stuk.begeleiden 3/4 maat met gitaar

Voor mijn versie gebruik je de akkoorden G, C en D. Capo in het 3e vakje en meespelen met de aangegeven akkoorden. Geldt ook voor Uke en Mando.

Akkoorden afdempen! Gitaar Uke Mando

Afbijten, akkoorden afdempen, chops spelen, staccato…

Het is maar hoe je het noemen wilt. Akkoorden afdempen is een super effectieve manier om accenten te leggen in je begeleiding.

akkoorden afdempen

 

Hoe doe je zoiets dan?! Het kan op verschillende manieren die verschillend klinken:

  • “slaghand” direct na de slag op de snaren kantelen.
  • Bij gesloten akkoorden: De akkoordgreep direct na het aanslaan net niet helemaal loslaten.
  • Een vinger die je over hebt van je “greephand”, dwars over de snaren leggen direct na het aanslaan.
  • “Palm muting” voor kleine slagjes b.v. met powerakkoorden. Hoewel dit eigenlijk hier niet gebruikt wordt om accenten te leggen, noem ik hem toch. De begeleiding in het TEF-view voorbeeld kun je hiermee n.l. wat lekkerder “crunchy” laten klinken.

Allemaal abrakadabra? Dan is er geen ontkomen aan. Er moet gefilmd en bekeken worden.

Voorbeeld afdempen van akkoorden: “Grote teen blues” in A.

Bekijk ook de TAB grote teen blues A. Ik heb hem als TEF-file uitgeschreven. Om die te openen heb je TEF-view nodig. Gratis te downloaden. Zie ook mijn artikel “moeite met notenlezen“.

Hoewel het allemaal gitaarpartijen zijn, is hij ook bruikbaar mandoline en ukelele/ ukulele. Als je de goede akkoorden er maar bij speelt. De melodie met daarbij de akkoordsymbolen is het belangrijkst voor nu.

Als bonus zit er een solo bij die bijna helemaal op 1 en dezelfde toon gaat. Met de juiste timing en tegen de akkoorden klinkt die, gek genoeg, niet eentonig. Kan op ieder instrument met een e-snaar gespeeld worden (voor het grootste gedeelte van de solo in het 5e vakje).

De akkoorden zijn A, D en E en daar kun je in dit geval gerust A7, D7 en E7 van maken. Bij blues-liedjes werkt dat altijd goed. Bij sommige black gospel – liedjes ook.

In de video laat ik de verschillende manieren van afdempen zien op gitaar, mandoline en ukelele/ ukulele. De afdemp-kunsten kun je op elk van de instrumenten toepassen.

Begeleiden met ukelele, mandoline en gitaar dl.2 vlot lied

Eenvoudig (en) goed begeleiden dl.2 vlot lied.

Nu wat tips voor het begeleiden met ukelele / ukulele, mandoline en gitaar maar dan van een iets vlotter lied. Ik wil het hebben over:

  • Nadruk verleggen van “strong beats” naar “weak beats”.
  • Hoe je dat zoal kan doen.
  • Hoe je er geen “lompe klompendans” van maakt (tenzij je dat nu juist helemaal geweldig vindt).

Het voelt het meest logisch aan om, in een maat van 4 tellen, de 1e en 3e tel te benadrukken met de begeleiding. Die worden wel de “strong beats” genoemd. In de melodie zit dat gevoel meestal ook.

Een lied kun je alleen veel leuker laten klinken door in je begeleiding de nadruk daar nu juist iets vanaf te trekken en meer op de 2e en 4e tel te leggen. Dit kun je heel sterk doen of juist wat meer subtiel.

Valkuilen:

  • Als je het overdrijft, wordt het al gauw een “lompe klompendans”.
  • Zangers (m/v) in de steek laten. Die willen wel íets horen op de 1e tel. Anders wordt het onduidelijk.

 

Enkele Vuistregels:

  • De accenten speel je wat harder (veel snaren goed raken) en de andere tellen wat zachter (maar enkele snaren lichtjes raken).
  • De accenten kort afbijten, werkt goed. Akkoorden gelijk na het aanslaan afdempen op de 2e en 4e tel dus. Tel 1 en 3 sla je wel aan maar dan wat zachter.
  • De tellen 1 en 3 op een of meer lager klinkende snaren spelen en de tellen 2 en 4 op de hoog klinkende snaren.

Als voorbeeld

wil ik de sambal song er bij pakken. Een liedje wat ik gemaakt heb voor het project “snarenbende”.

Het is een TEF file. Hierover heb ik het artikel “moeite met noten lezen” geschreven.

Werkwijze begeleiden met ukelele / ukulele, mandoline en gitaar:

Het is een super eenvoudig lied omdat het maar 1 akkoord heeft: Am7. Zie afbeeldingen.

  • Voor de uke is dat: gCEA ofwel de 4 open snaren. Je kunt dat noteren als 0000 (Op iedere snaar niets indrukken).
  • Gitaar: x02010 De dikste E snaar sla je dus over.
  • Op elektrische gitaar kun je een A powerchord nemen: x02xxx waarmee je lekker kan scheuren
  • Mando: 2200 werkt goed. Dit is ook een powerchord.

Probeer a.d.h.v. de geluidstrack, de TAB en natuurlijk de afspeelfunctie van TEF-view, mee te spelen. Succes!

Begeleiden met gitaar, ukelele, mandoline.

Eenvoudig (en) goed begeleiden met gitaar, ukelele (ukulele) of mandoline.

Hoe doe je dat nou: Echt goed een lied begeleiden met gitaar, ukelele (ukulele) of mandoline? Bij mij klinkt alles hetzelfde.

Een vraag die ik wel eens krijg. Je kent best wel een aantal akkoord-grepen. Je kan ze ook al redelijk overpakken. Maar hoe pas je dat nu toe?

Hoe voorkom je dat:begeleiden met gitaar, ukelele, mandoline

  • alles ene dreun wordt.
  • “stille nacht” hetzelfde gaat klinken als “oerend hard”.

Valkuilen waar ik zelf ook wel eens ingelopen ben:

  • Alle kunstjes en trucjes die je weet, in 1 lied proppen. Dat wordt gegarandeerd erg rommelig.
  • Telkens van ritme veranderen.
  • Op elke lettergreep een flinke ram geven op alle snaren in de hoop dat je greep goed is.

Vuistregels:

  • Hou het simpel en duidelijk. (Zet je ego aan de kant. Het lied moet tot z’n recht komen.)
  • Kies 1 vast ritme wat je (bijna) iedere maat herhaalt. Het hele lied lang of een gedeelte. B.v. couplet het ene ritme refrein een iets ander ritme.
  • Leg een super duidelijke nadruk ergens in de maat.

Met dat laatste bepaal je voor een groot deel de sfeer van het lied. Natuurlijk is het tempo ook erg bepalend.

Bij een gedragen nummer leg je de nadruk op de 1e tel. Daarna rinkel je zachtjes op de andere tellen van de maat. Het tempo ligt niet al te hoog.

Een voorbeeld:

Onze eerbiedwaardige “Broeder Jakkes”. Ofwel Vader Jacob of hoe je hem maar wil noemen.

Eerst maar eens luisteren:

Dat klinkt gedragen. Het hele lied gaat op slechts 1 akkoord en de nadruk komt vol op de 1e tel.

Ik heb het voorbeeld uitgeschreven als TEF file voor gitaar, mandoline en ukelele/ ukulele. Om het e openen heb je Tef-view nodig. (Zie vorige artikel: “moeite met noten lezen” voor een uitvoerige beschrijving.) Je kunt rechts boven in je TEF view scherm de verschillende instrumenten aan-of uitklikken.

Als je een iets moeilijker lied begeleidt zal je zien dat het bij het wisselen van de akkoorden snel mis gaat. Goed om daar extra aandacht aan te geven. Oefen net zo lang tot je, ondanks het wisselen van greep, je accent legt waar je hem wilt hebben.