Een ukelele solo maken. Hoe doe je dat?

Hoe maak je nou een leuke ukulele of ukelele solo? Dat is waar dit verhaal over gaat. En dan is dit deeltje 1.


Stel dat je niet zo’n heel erge zanger of zangeres bent. Of uitsluitend zingt onder het badderen. Wat dan? Een volledig kunststoffen ukelele voor onder de douche? Zou kunnen maar persoonlijk ben ik daar niet zo’n liefhebber van.


Gewoon mooie instrumentale muziek maken op je ukelele. Dat kan ook! Of tussen een paar gezongen coupletten door even een lekkere solo op de uke neer zetten, daar is ook niks mis mee. Dat laatste geldt dan vooral weer als je toch graag zingt en jezelf daarbij begeleidt op de ukulele. Heb ik trouwens 3 fijne snarenblog verhalen over geschreven.


Laten we er eens een voorbeeld van een ukulele solo bij pakken. In deze korte video speel ik een wat complexere versie van ”Alabama jubilee” op een vrij stevig tempo van 200 beats per minute. Niet gelijk schrikken. We beginnen een stuk eenvoudiger. Maar het geeft wel een leuke indruk van wat er zoal mogelijk is qua ukelele solo werk.

Toch graag nog wat hulp?

”Allemaal leuk hoor, zo’n snarenblog verhaal maar ik wil toch graag iemand die me vertelt of ik het wel goed doe…” Hoor ik je denken.
Nou dat kan. Neem b.v. een kleine leskaart. Dat geeft je recht op 3 lessen van 30 minuten die je kan bespreken, in overleg met mij, wanneer het je uitkomt. Het mogen ook lessen via skype zijn.

(kijk ook gerust even naar de “spelregels en tarieven” voor de andere mogelijkheden)


Op mijn YouTube kanaal staan nog veul meer dingen waar ik altijd super mijn best op doe! Abonneren en leuk vinden, wordt zeer gewaardeerd.


Een vette ukelele solo maken, hoe dan?

Laten we nog eens kijken naar ons voorbeeld. Ik leerde uit ”the ultimate mandolin songbook” een nummer met de titel Alabama jubilee. Ik heb het maar omgedoopt tot Molenlanden jubilee. Dat vind ik leuker klinken. De volgende stap is om er een Nederlandse tekst op te maken. Liefst een beetje onderkoeld mallotig. Maar dat valt een beetje buiten de strekking van dit verhaal.

Ukelele spelen uit een boek voor mandoline. Dat kan best soms. Het helpt heel erg als je een beetje noten kan lezen. Want aan mandoline TAB heb je niets als je uke speelt.

Maar noten zijn gewoon altijd noten. Voor welk instrument ze ook bedoeld zijn. Je kan altijd proberen of ze op een ander instrument ook passen. Gelukkig heb ik dat als kind geleerd met blokfluitles. Nog steeds veel gemak van!

De eerste versie in dat boek is een super kale melodie. Yes! Die moeten we hebben. Er staan nog een stuk of 6 andere versies in waarin steeds meer en andere muzikale ideeën zijn verwerkt. Ook allemaal super leuk. Alleen niet om mee te beginnen.

Gewoon de kale melodie met de akkoorden die erbij horen. Dat is de ruwe diamant waar je iets moois van kan gaan maken. Een fijne ukelele solo bijvoorbeeld, nu we daar toch mee bezig zijn. Zorg ervoor dat je die kan spelen. Neem daar echt de tijd voor! Soms hoef je hier maar heel weinig mee te goochelen om er al een aardige solo van te maken op de ukelele.



Een leuke truc die op de ukulele super goed werkt, is het floating of campanella effect.

afbeelding van ukelele solo molenlanden jubilee eerste stukje

Neem nou het intro: de eerste 3 noten. In de TAB kun je goed zien dat die gespeeld worden op 2 snaren. Dat had ook op 1 en dezelfde snaar kunnen zijn maar dan ”zingt” het niet zo mooi door elkaar. En nu wel.
Dat heb ik in het hele stuk toegepast. Dat door elkaar laten zingen van verschillende tonen door ze op verschillende snaren te spelen.

Weet je nog niet goed wat er met TAB bedoeld wordt? Lees dan mijn verhaal over TAB.


Hierbij het hele stuk in TAB en notenschrift.. De melodie dan hè. Als je deze met flink wat vaart speelt, kan hij al best als ukelele solo dienen. Zeker als iemand anders de akkoorden speelt. Die staan er telkens bij in van die diagrammetjes.


Even voor alle duidelijkheid: Ik gebruik de meest gangbare ukelele stemming. gCea met hoge G. Over het stemmen van de uke heb ik ook nog een verhaal geschreven.


Lader Bezig met laden…
EAD logo Duurt het te lang?

Opnieuw laden Laad het document opnieuw
| Open Openen in nieuwe tab

Downloaden [39.24 KB]


En hier een video met uitleg:

In deze video leg ik alles over deze te gekke ukelele solo nog eens rustig uit. Aan het einde hiervan heb ik ook nog een schermvideo van de TAB geplakt. Daarin zie je de ukulele TAB meelopen met de muziek. Voor de sfeer heb ik de akkoorden er ook bij ingespeeld.
Altijd goed om met deze play along mee te spelen. Het tempo is 150 beats per minuut. En dat is in dit geval niet overdreven snel.




De versierders

Je kan de melodie best nog een beetje ”versieren”. Zoals al gezegd: laat de noten door elkaar heen zingen. Soms is het nodig om je vingers op het fretboard, niet te snel weg te halen.
Neem nou maat 5. De cijfers 2 op de C en de e snaar, laat die even staan zodat die tonen even door kunnen klinken!

En verder kun je zo hier en daar ook slide, hammer-on en pull-off technieken er in brengen. Maar maak het niet te gek! Beschouw het als peper en zout en kruiden en zo. Teveel hiervan is meestal niet zo’n goed idee. Maar als je het smaakvol toe weet te passen, voegt het wel wat toe.
In de video hierboven leg ik daar het een en ander over uit.

Schrijf je in voor “verhalen en tips voor snarenplukkers”

Gewoon af en toe een aardig verhaal horen over hoe ik er bij gekomen ben om nou juist dit muzikale punt te willen maken? Met enige regelmaat schrijf ik zo’n verhaal. Meestal zit er een link in naar het nieuwste snarenblog verhaal met filmpjes en TABjes e.d. Soms ook leuke aanbiedingen die verder nergens te vinden zijn.

Nog een ukelele filmpje?

Oké nu je zo aandringt…. In de uitlegvideo duurt het even voordat de meespeelfilm aan bod komt. Ik heb dat gedeelte er uitgeknipt en er een #YouTube shorts van gemaakt. (Tussen 2 haakjes: [zoals je ziet] liken van mij filmpjes en abonneren op mijn kanaal wordt zééér gewaardeerd. Alvast bedankt!)




Ben je nog niet zo bekend met al die slides, hammer-ons en pull-offjes? Geen enkel probleem. Speel je gewoon zoals het er staat.
Extra dingetjes in je uke solo kunnen je ook flink uit de maat helpen. In dat geval zou je ze beter weg kunnen laten.

In een volgend verhaal wil ik er nog wat meer aandacht aan gaan besteden.


Akkoord noten toevoegen aan de melodie:

De uke solo zoals ik die speel in het filmpje bovenaan dit verhaal, werkt iets anders. Ik heb daar de akkoorden en de melodie in elkaar gevlochten. Chord melody ukulele heet dat. En in dit geval ook nog fingerstyle, fingerpicking of tokkelen of hoe je het maar noemen wil.
Maar dat lijkt me ook ruim voldoende stof voor een deeltje 2 van dit verhaal.





Bedrag





Dit hele verhaal inclusief liedjes en youtube filmpjes krijg je helemaal gratis en voor niks van mij.
Mocht je me toch willen steunen om meer van dit soort verhalen te maken en daar veel tijd in te steken: dat kan. Een kleine donatie is altijd welkom. Voel je vooral niet verplicht. Het is absoluut vrijwillig.






Word ook supporter. Maak me blij!

Play along gitaar, ukelele. Wat, hoe, waarom?

Meespelen met een speciaal daarvoor bedoeld filmpje, een play along gitaar of ukelele (ukulele) of wat dan ook, dat is in het kort het antwoord op de vraag “wat?”
Daar valt nog wel meer over te zeggen en dat ga ik in dit snarenblog-verhaal ook doen.
Verder nog wat tips over hoe je dat het beste aan kunt pakken en natuurlijk de hamvraag: waarom zou je zoiets gaan doen?

Als voorbeeld heb ik 2 filmpjes van een en hetzelfde liedje. Een filmpje is bedoeld voor gitaristen vanaf niveau bijna nul tot een beetje gevorderd en iets ertussenin. Het andere filmpje is een play along voor ukelele (ukulele). Ook bedoeld vanaf niveau iets boven nul tot intermediate.

Veel gitaristen doen ook een beetje aan ukelele spelen en andersom gebeurt dat ook. De twee instrumenten zijn nogal sterk verwant aan elkaar. Vandaar mijn keuze om er 1 verhaal van te maken. De mandoline komt er wat bekaaid af hier maar die krijgt nog wel een keer een heel eigen verhaal.

Schermafbelding van Play along gitaar: De maat is vol!
Dit is de eenvoudigste partij voor de play along gitaar van het liedje “de maat is vol (zeur en chill song)”.


Play along gitaar, ukelele: Wat nog meer?

Wat is nou een goede play along gitaar, ukelele? Waar wordt je nou echt iets wijzer van?

  • Om mee te kunnen spelen met zo’n play along filmpje met je gitaar, ukelele (ukulele) of wat dan ook, is het wel deksels handig als je ook weet wát je kan spelen. Het liedje of muziekstuk in TAB of noten, als pdf bijgevoegd is een goed idee.
  • TAB en/ of noten met b.v. van die akkoordsymbolen, in beeld en een meelopende cursor, zijn nog handiger. (Voor wie nu een beetje vreemd staat te kijken: zie mijn verhaal over TAB en wat je er mee moet.)
  • Het tempo moet niet te hoog zijn tenzij je al op een mega niveau kan spelen en jezelf nog wat verder wil bekwamen.
  • Het tempo hoeft ook weer niet al te laag te zijn. Een beetje uitdaging mag er wel inzitten. Desnoods zet je het filmpje af en toe stil om een bepaald lastig stukje even goed te bekijken en te oefenen.

En hier zijn ze dan: Play along ukelele en play along gitaar. Twee voorbeelden van mijn hand. Het is één liedje, “de maat is vol!”, waarin verschillende instrumenten te horen zijn. Alleen al het goed luisteren en de instrumenten te vinden in de totale mix, is een leuke oefening!

Ik zou het heel leuk vinden als je mijn YouTube kanaal bekijkt en je abboneert!



Hoe dan?

Benodigde tijd: 15 minuten.

Een play along gitaar, ukelele (ukulele) slim gebruiken, hoe doe je dat nou?

  1. Goed gestemd zijn.

    Om mee te kunnen spelen, moet je instrument op de zuivere tonen gestemd zijn. Zie mijn artikel over stemmen. Bekijk ook even of je eventueel een capo nodig hebt (in mijn voorbeeld-filmpjes niet).

  2. Goed kijken en luisteren.

    Eerst goed kijken en luisteren zonder direct mee te spelen. Kun je de TAB in het filmpje volgen? In mijn voorbeeldfilmpjes kun je kiezen uit 3 dingen: gewoon akkoorden op de tel, een eenvoudige TAB met alleen de melodie. en een meer bewerkte begeleiding die ook in TAB is uitgeschreven. Kies er 1 uit om mee te beginnen.

  3. Zo goed als je kan, meespelen.

    Terug naar het begin. Ik heb wat tikjes voor het liedje gezet. Probeer zo goed als je kan mee te spelen. Geef nooit op. Ook als je “uit de bocht vliegt” niet opgeven. Een klein stukje overslaan en weer proberen in te vallen.

  4. Vallen, opstaan en weer doorgaan!

    Kilometers maken. Daar gaat het om. Maar als het meer vallen dan opstaan is, zet je de play along even stil. je hebt dan 4 maten TAB in beeld. Die kun je even rustig bekijken en een keer of wat “droog” oefenen. Daarna ga je het gewoon weer proberen.

Voor de aardigheid heb ik het hele play along ding hier als TEF file: “De maat is vol! (zeur en chill song)”. Een TEF file is een bestand wat gemaakt is met TABLedit. Om het te openen heb je TEFview nodig. Een gratis programma. Zie mijn verhaal hierover. In dit ene bestand zitten 4 “modules”. Dat zijn partijen die gelijktijdig gespeeld worden. Ukelele 1 en 2 en gitaar 1 en 2.

Mocht het TEF verhaal erg lastig voor je zijn: Bij deze ook nog de verschillende versies als PDF: De maat is vol gitaar PDF en De maat is vol ukelele PDF. Het zijn schermafbeeldingen van de afdrukvoorbeelden van mijn muziekschrijfprogramma. Vandaar dat je de stippellijnen van de afdrukmarges er op ziet staan.


En waarom dan al die moeite met zo’n play along gitaar, ukelele en het hele verhaal?

Je moet het zien als een soort conditie training. Gewoon heel veel meters maken op je instrument!
Er is een tijd van nieuwe dingen leren zoals akkoorden of slagjes of manieren van begeleiden etc. (Voor ukelele heb ik daar al het een en ander voor geschreven. Ukelele beginersles 1, beginnersles 2 en beginnersles 3.) En er is een tijd om die dingen dieper en vaster in je vingers te krijgen. Automatiseren noemen ze dat in het onderwijs. Daar kan zo’n play along filmpje super handig voor zijn!

Bedrag





Dit hele verhaal inclusief liedjes en youtube filmpjes krijg je helemaal gratis en voor niks van mij.
Mocht je me toch willen steunen om meer van dit soort verhalen te maken en daar veel tijd in te steken: dat kan. Een kleine donatie is altijd welkom. Voel je vooral niet verplicht. Het is absoluut vrijwillig.






Met een stemapparaat, je gitaar, ukelele, mandoline stemmen?

In dit artikel ga ik je uitleggen hoe je met een stemapparaat je gitaar, ukelele of mandoline stemt. Je moet even een paar dingen weten en die vertel ik je natuurlijk. Er is ook een enkele valkuil. Daar help ik je omheen.

Geen flauw idee hoe?

Laten we eens bij het begin beginnen (waar anders?) en even net doen alsof je op proefles gitaar, ukelele of mandoline komt. Je weet nog van niets. Hebt nog geen flauw idee hoe je een beetje leuke geluiden uit een gitaar, ukelele of mandoline haalt.

Stijf van de zenuwen kom je mijn muziekruimte binnen. Nadat je ogen wat gewend zijn aan het gedempte licht, ontwaar je mijn persoontje tussen allerlei geheimzinnige attributen en momenteel ook nog achter een doorzichtig scherm.

Ik stel je natuurlijk op je gemak. Ik ben zelf ooit ook begonnen met niks en het is redelijk goed gekomen. Met jou kan dat ook gebeuren. Een piepklein beetje talent en veel inzet en het gaat helemaal goed komen!

Kun je nog helemaal niets qua snaren plukken? Helemaal prima! Dan hoef je ook geen foute dingen af te leren. Alleen maar fijn voor jou en een beetje voor mij.

 

Welk instrument wil je gaan stemmen (met een stemapparaat)?

Laten we eerst eens naar je instrument kijken. Wat heb je van me te leen gekregen? Een zwart ding met 4 snaren. Lijkt op een baby gitaartje. Nou zo erg is dat niet. Het is een serieus muziek instrument: een ukelele of ukulele. Hoe je dat uitspreekt? Nou gewoon, lekker fout: joekelille. Wat maakt het ook uit?


Het had ook een iets groter ding kunnen zijn met 6 snaren: een gitaar of zelfs voor degenen die eens echt gek willen doen een ding met van die f-vormige gaten er in en allerlei krullen eraan met wel 8 snaren: de mandoline. Maakt voor nu even niet uit. Het gaat om het idee.


Eerst maar eens zorgen dat de snaren allemaal de juiste toon gaan geven als je ze 1 voor 1 aanslaat.


Wat zeg je? Gekke Corrie Eet Alles. Wat een onzin! Maar het onthoudt wat lekkerder dan gCea en het komt op het zelfde neer. Geen angst! Ik help je. Het is gewoon een ezelsbruggetje om te onthouden op welke tonen de verschillende snaren gestemd moeten worden.


De ezelsbruggetjes voor ukelele (ukulele), gitaar en mandoline.

Voor ieder instrument is er een standaard stemming. Dat wil dus zeggen dat bij ieder instrument elke snaar op een bepaalde toon gestemd moet worden. Per instrument geef ik je daar een ezelsbruggetje voor. Daarmee en natuurlijk met een stemapparaat, moet het lukken.

Ukelele: bovenste snaar en wat hoger klinkende g. Dan een wat lagere C, een iets hogere e en de onderste snaar een nog wat hogere a. gCea dus. Het ezelsbruggetje is gekke Corrie eet alles.

Gitaar: Bovenste snaar een behoorlijk lage E dan telkens iets hoger A, D, g, b, en weer e maar dan een stuk hoger dan de laag klinkende E van de bovenste snaar. EADgbe dus ofwel: Een Aap Die geen bananen eet.

Mandoline: Bij de mandoline zitten telkens 2 snaren vlak bij elkaar die hetzelfde gestemd worden. Verder is de stemming net als bij een viool: gdae alleen wordt het dan: gg dd aa ee. Bij elkaar 8 snaren. Je zou kunnen zeggen: geef die aap eten. Even opletten dat je er telkens 2 op dezelfde toon moet stemmen.

Maar nu de weerbarstige praktijk: zelf stemmen.

Even als voorbeeld terug naar de ukelele. Begin gewoon bij de bovenste snaar als je dat ding vasthoudt zo ongeveer net als je het mij ziet doen. Wat zie je op het stemapparaat? Een letter g en een wijzer die een beetje links van het midden komt en ook nog een rood lampje. Heel intimiderend allemaal?

afbeelding bij stemmen met een stemapparaat

Links, Los, Laag. Dat valt te onthouden.

Hij snapt al dat je de g snaar probeert te stemmen. Rood lampje betekent dat het nog niet goed is. Wijzer links betekent dat de snaar iets te los staat en dat de toon dus iets te laag is.


Nu ga je de snaar volgen totdat je bij een stemknopje uitkomt. Daar ga je voorzichtig aan draaien. \klein stukje. Welke kant op? Doe maar gewoon iets. Zie de wijzer van plaats veranderen? Nog niet? Dan draai je nog een klein stukje dezelfde kant op net zolang tot er wel iets gebeurt.


Gaat de wijzer nog verder naar links? Dan zul je de andere kant op moeten draaien. Kleine stukjes tegelijk. Telkens kijken wat er gebeurt. Net zo lang totdat de wijzer precies in het midden staat en het lampje groen wordt.


Gefeliciteerd! Het begin is er. Je hebt 1 snaar gestemd en dat kan niet iedereen je nazeggen zonder te jokken.


Natuurlijk moeten die andere snaren ook nog. Zolang je maar weet welke toon het moet worden en je rustig aan volgens bovenstaand verhaal doorgaat, komt het goed.


De valkuil bij het stemmen met een stemapparaat:

Nu kan het ook gebeuren dat je b.v. de A snaar aanslaat en dat je stemapparaat G# aangeeft. Dan heb je een lastig probleem! Wat nu? Je kan natuurlijk gaan knopje draaien tot de wijzer in het midden staat. Maar die G# wordt maar geen A en dat zou wel moeten. Wat nu? Wordt het nu toch nog hogere wiskunde met die ukelele, gitaar of mandoline?

afbeelding bij valkuil met het stemapparaat

Klein beetje lagere wiskunde. Erger dan dat wordt het niet. Je moet even weten dat de namen van muzieknoten gaan van a, b, c, d, e, f, g en verder niet. Een a is iets lager dan een b. Een c is weer iets hoger dan een b (en dus ook een wat groter stukje hoger dan een a) etc. Maar als je nog hoger moet dan een g, krijg je weer een a (een hoge a, zeg maar).


Dan heb je nog die #. Dat betekent dat je een toon hebt die wat hoger is dan de letter die ervoor staat maar lager dan de volgende letter. Een G# is dus hoger dan een g maar lager dan een a. Er precies tussenin.


Als je van G# naar A moet stemmen, dan zul je gewoon strakker moeten gaan draaien. De wijzer gaat eerst naar uiterst rechts en daarna verandert de letter in A en dan staat de wijzer weer helemaal links. Je stemt gewoon verder tot de wijzer in het midden staat.


Rustig aan. Dan breekt de snaar niet. Goed kijken welke snaar je aan het stemmen bent en opletten of je stemapparaat het ook snapt.


Stemapparaat kopen?

Dat kan natuurlijk. Zo heel veel kost het allemaal niet. Stemapparaten vindt je bij mij in de muziekwinkel. Die zien er iets anders uit dan de foto’s in dit verhaal. De werking komt op hetzelfde neer. Er zit ook een functie op dat je het stemapparaat kan instellen op gitaar, ukelele bas of viool.


Er bestaan ook apps voor op je telefoon waarmee je prima je instrument kan stemmen. Klein nadeel t.o.v. de moderne stemapparaten is dat zo’n app alleen goed werkt in een rustige omgeving. Een modern stemapparaat klip je op de kop van je gitaar, uke of mando en het reageert op de trillingen.

Je kan dus ook in een wat lawaaierige omgeving nog steeds goed stemmen. Heel handig als je met meer mensen gaat samen spelen.


Wat betekent die 440 in het scherm van het stemapparaat?

Ja! dat raadselachtige getal 440. Wat mag dat zijn?
Het komt overigens niet op alle stemapparaten voor. Maar het is het aantal Hertz (trillingen per seconde) van een toon A. Bij sommige stemapparaten, zoals die op de foto’s in dit verhaal, kun je dat instellen.

Normaal gesproken laat je dat lekker staan op 440 Hertz. Dat is namelijk standaard. Bij een stemapparaat waar deze instelling niet op zit, zit het er standaard gewoon in.

In uitzonderlijke gevallen kan het handig zijn. Speel je samen met iemand op een oude piano, een oud orgel of een middeleeuwse houten dwarsfluit? Dan kan het zijn dat die instrumenten iets lager gestemd zijn en dat je dat niet even aan kan passen.

In zo’n geval moet je als snarenplukker de minste willen zijn. Je stemt dan eerst je stemapparaat af op die ander zijn instrument. Je komt dan b.v. uit op A is 437 Hertz. Dan ga je met deze stand je mando, uke of gitaar stemmen. Dan kun je toch prettig samen spelen zonder dat het tergend vals wordt!

Wat is TAB en wat moet je er mee?

Wat is TAB? Hoe werkt het? Wat kan ik wel en niet met TAB? Zijn er verschillende soorten TAB? In dit verhaal wil ik antwoorden geven op deze vragen.

Ik heb er ook nog en video over gemaakt. Waarbij ik het allemaal uitleg met een TAB je van Broeder. Jacquezz.


Ik zou zeggen: Veel lees-, kijk- en luisterplezier gewenst!

 


Wat is TAB en hoe werkt het?


TAB ofwel Tablatuur of ook wel tabulatuur is een soort schrijftaal voor muziek en dan wel speciaal voor snaarinstrumenten met fretten (die metalen dwars-streepjes op de hals) zoals gitaar, mandoline en ukelele (of ook wel ukulele). Je praat dan over gitaar, mandoline, ukulele of ukelele TAB.

Dat zou je verschillende soorten TAB kunnen noemen. Ze werken alleen wel allemaal op dezelfde manier.

In de ”nieuwe muziekwinkel” en dan speciaal op de afdeling Bladmuziek in TAB en Noten, vind je allerlei door mij geschreven muziek in zowel notenschrift als TAB. Ook in YouTube filmpjes voeg ik steeds vaker stukjes van zo’n tabje in. Neem b.v. het filmpje over 2 stille nachten waaruit ik hieronder een fragmentje heb afgebeeld.

Voor het spelen van mooie ukelele solo’s kun je ook TAB gebruiken. Zie mijn verhaal hierover.


Maar voor sommige mensen is het toch nog abracadabra. En dat is jammer want het maakt het leven van een snarenplukker eenvoudiger.

Toch graag nog wat hulp?

”Allemaal leuk hoor, zo’n snarenblog verhaal maar ik wil toch graag iemand die me vertelt of ik het wel goed doe…” Hoor ik je denken.
Nou dat kan. Neem b.v. een kleine leskaart. Dat geeft je recht op 3 lessen van 30 minuten die je kan bespreken, in overleg met mij, wanneer het je uitkomt. Het mogen ook lessen via skype zijn.

(kijk ook gerust even naar de “spelregels en tarieven” voor de andere mogelijkheden)

Een stuk muziek geschreven in TAB kan er dan bv. zó uit zien.

 

Afbeelding bij: Wat is TAB en hoe werkt het. een stukje muziek voor ukelele / ukulele uitgeschreven in TAB.
Een stukje muziek voor ukelele geschreven in TAB.

En als je er allemaal niet mee bekend bent, kan dat wat intimiderend zijn. Kortom je snapt er niks van en denkt: laat maar… Alweer jammer want, niet nodig.


Laten we bij het begin beginnen.

 

Zoals je wellicht weet wordt iedere snaar van je instrument op een vaste toon gestemd. Bijv. een ukelele stem je gCea (gekke Corrie eet alles) waarbij de g de bovenste snaar is in speelhouding en de a de onderste. Bij een gitaar of mandoline zijn het weer andere tonen.

Uit iedere snaar kun je nog veel meer tonen halen (zonder aan de stemknopjes te draaien) door de snaar ergens bij de fretten in te drukken en dan aan te slaan.

Daarop is het systeem van TAB gebaseerd.



  1. In TAB stelt een horizontale lijn een snaar van je instrument voor.
  2. Een cijfer op zo’n lijn stelt de fret voor waarbij je de snaar moet indrukken. Altijd net links naast die fret de snaar tegen het hout van de hals drukken. Alleen bij een 0 hoef je niets in te drukken. Dat heet de open snaar. Bij een 1 wordt de 1e fret bedoeld geteld vanaf het “kammetje” het dichtst bij de stemknopjes. Bij een 2 wordt de 2e fret bedoeld etc.
  3. Met de rechterhand moet je de snaar nu aanslaan dan ontstaat, als het goed is, de juiste toon.

Sorry voor de linkshandigen onder ons. Ik ga even uit van rechtshandig. Ben je toch een linkshandige snarenplukker dan kun je de zaken gewoon omdraaien.



De simpelste vorm van TAB

 

Het zou er dan op 1 snaar zo iets uit kunnen gaan zien:

–0–2–4–0–0–2–4–0–

Als je dit op een, maakt niet uit welke, snaar speelt, en je houdt iedere toon even lang aan dan krijg je het begin van “Vader Jacob”. Mocht er bij jou iets anders uitrollen, “poesje mauw” of zo, dan moet je weer even opnieuw beginnen met dit verhaal.

Maar tussen het 1e stukje TAB en dat van vader Jacob, zit nogal een verschil:
ten eerste heeft het 1e tabje wel 4 lijnen en zitten er allerlei “stokjes” e.d. aan de cijfers getekend.
Rustig, geen paniek, leg ik allemaal uit:

Het is een ukelele tabje. Zo’n ding heeft 4 snaren vandaar dat er telkens 4 lijnen boven elkaar staan. Een gitaartab bij voorbeeld, heeft 6 lijnen. Een mandoline-tab heeft ook 4 lijnen. Zo’n apparaat heeft 8 snaren maar er zitten steeds 2 snaren vlak bij elkaar die op dezelfde toon zijn gestemd. Die worden voor het gemak als 1 lijn (per snarenpaar dus) getekend.

Iedere lijn stelt dus een bepaalde snaar voor. Een cijfer op een bepaalde lijn betekent dus: die bepaalde snaar indrukken bij het zoveelste fretje als het cijfer aangeeft.

Het tabje begint met 2 cijfers recht boven elkaar. Je moet dan 2 snaren tegelijk aanslaan (met duim en een van de vingers) van je rechterhand.

Het zijn de g-snaar vakje 0 = de open snaar en de E-snaar vakje 3.

De TAB staat op z’n kop, ondersteboven.


De oplettende lezer heeft het al ontdekt: het zit op zijn kop. Ondersteboven. Ja de g- snaar staat als onderste lijn getekend en de a-snaar als bovenste. Terwijl je g-snaar in speelhouding de bovenste snaar is en je a-snaar de onderste.

Sorry! Ik heb het niet bedacht. Ze doen het allemaal zo. Geldt ook voor gitaar TAB en ook voor andere instrumenten. We zullen het er mee moeten doen en het went snel.

 

TAB zonder maat en ritme

Bij veel TABS die je op internet vindt, houd het hier wel zo’n beetje op: lijnen en cijfers en soms nog wat kleine aanwijzingen waar ze wat snarentrucjes mee bedoelen zoals: pull-off, hammer-on, bend, slide enz. Ik noem dat kale TAB

Maar dan weet je nog niks over de lengte van de tonen en de maat (zeg maar de kadans van een liedje).

Als je geluk hebt, staat er een regel boven die uit notenschrift bestaat die hetzelfde betekent. Dan kun je, als je weet hoe het zit, daaruit de maat en ritme informatie halen die je nodig hebt om je liedje goed te spelen.

TAB met info over maat en ritme

Als je nog meer geluk hebt, zit die maat en ritme notatie in je TAB verwerkt zoals bij mijn 1e voorbeeld.

Eigenlijk heb je dan een soort kruising van kale TAB en het notenschrift. Voordeel hiervan is dat je alle info over maat en ritme en natuurlijk welke snaar je in welk vakje moet spelen, uit je TAB kan halen. Moet je wel weten hoe je dat allemaal weer moet zien te lezen.

 

Nou doen we er een “crash course” (korte cursus) TAB met maat en ritme bij. Daar gaat hij:


Afbeelding van een stukje TAB met maataanduiding.
maatsoort

Maataanduiding: 3 kwarts maat in dit geval. Dat wil zeggen: het liedje heeft een maat met 3 tellen.

In het eerste stukje TAB zie je dat de tab-regel in een aantal stukken is verdeeld met een verticale lijn. Zo’n stuk regel is een maat. Er komt een van te voren bepaald aantal tellen in. In ons voorbeeld 3. Dat kan met 1 toon van 3 tellen maar ook met meerdere kortere tonen.
.

Afbeelding van een toon van 1 tel in de TAB
1 teller

Een toon van 1 tel. In dit geval een open snaar want het cijfer is 0.

afbeelding van 2 snelle tonen
2 halve tellen

Twee snelle tonen die ieder een halve tel krijgen. Bij elkaar dus net zolang als de toon van 1 tel. Je telt zoiets als: een ne of twee je of drie je o.i.d.

Afbeelding van en 2 tellen durende toon in TAB
2 teller

Een cijfer met een rondje er omheen en een stokje eronder of erboven is een toon die 2 tellen duurt. Als er geen stokje aan zit is het een 4 teller.

afbeeding van een 3 tellen durende toon
3 teller

Een toon van 3 tellen. Hij lijkt op de twee tel toon maar deze heeft een stip ernaast staan.

afbeelding van een toon van anderhalve tel gevolgd door eentje van een halve tel.
anderhalf en half teller

Dit is een speciaaltje: de meest linkse, met stok en stip is een anderhalf-teller en de rechtse, met vlag aan de stok, is een halve tel. Je telt: een ne twee je. Waarbij de eerste toon: “een ne twee” krijgt en zodra je “je” telt (achter 2 aan) speel je de half-teller.

Nog veel meer te vertellen over wat TAB is.

Ik hoop met dit verhaal een beetje duidelijkheid te hebben gegeven over de vragen: Wat is TAB en wat moet ik ermee? Mocht ik belangrijke dingen vergeten hebben te noemen, dan mag je me daar op wijzen. Wellicht breid ik mijn verhaal dan uit met jouw inbreng.

Over de verschillende soorten lengtewaarden en maten die je in de meest uitgebreide vorm van TAB kan tegenkomen, valt heus nog wel meer te vertellen b.v. triolen, 6/8 maat, recht ritme versus swing etc. Maar dan wordt het bijna een compleet hoofdstuk muziektheorie. 

Verder is er altijd nog zoiets als interpretatie! Hoe het allemaal gaat klinken, hangt toch af van hoe je het speelt. Welke technieken van aanslaan je gebruikt. Welke tonen je wat harder of juist wat zachter speelt. Hoe strak je je tempo houdt en zo kan ik nog even doorgaan.

Als je hierover meer wil leren, kan ik je mijn “Verhalen en Tips voor Snarenplukkers” aanbevelen. Bekijk ook vooral mijn filmpjes op YouTube die ik vaak hierbij maak.

Veel plezier ermee!

Hoe gebruik je een capo?

Zingende zeekoe/ dubbele wijzerplaat-truc (dl.2)!


Hoe gebruik je een capo in combinatie met de dubbele wijzerplaat ofwel de transponeerschijf van het vorige artikel:

Even voor wie het nog niet wist:

hoe gebruik je een capo

Een capo ofwel barré-klem is een ding wat je op de hals van je gitaar, ukelele/ ukulele of mandoline klemt zodat je alle snaren tegelijk in een vakje naar keuze indrukt. Als je b.v. voor het 2e vakje kiest, worden alle tonen 2 halve tonen = 1 hele toon hoger. Dat geldt dan ook voor alle akkoorden. In het filmpje hieronder zie je hoe ik een capo gebruik op de uke.

Voorbeeld: deep Elem/ in de manenschijn/ nacht en ontij:

Ik was een tijdje geleden aan het studeren in “developing creative solos by Dan Miller” Fijn boek! Ik ontdekte een fijn lied: “Deep Elem Blues”. Doet me deugd! Heb er gelijk maar een Nederlands tekst bij gemaakt. Die staat erbij in de TEF-File: deep elem in de manenschijn2.Gtef.

Het stuk is in dat boek in E. Prima voor gitaar. Voor velen goed te zingen. Maar ik had er ruzie mee.

Hoe gebruik je een capo om lastige akkoorden om te zetten naar gemakkelijke?

Als voorbeeld hier het nummer met de ukelele/ukulele.

Het makkelijkste werkt het met een speciale, kleinere ukelele-capo. In geval van nood kan een gitaar-capo ook wel dienst doen.

Voor de ukelele is E best een irritante toonsoort. In eerste instantie speelde ik het in C met de capo in het 4e vakje. Pak de schijf er maar bij.

  • Begin met de E op de bovenste schijf bij de E op de de onderste schijf.
  • Verdraai de bovenste 4 taartpunten rechtsom.
  • 4 taartpunten staan voor 4 vakjes. Alles schuift dus 2 hele tonen op.
  • De binnenste schijf zegt nu welke greep je speelt. De buitenste zegt wat de werkelijke toonhoogte is.
  • Je speelt naast de capo in het 4e vakje, voor je gevoel C, F en G7. In werkelijkheid klinkt het als E, A en B7. Gelukkig zit er niet 1 heel lastige greep bij!


Op de uke is het goed te doen om de melodie tegelijk met akkoorden te spelen. (1 voordeel: dan hoef je niet te zingen.) Het gaat dan zoiets klinken:


Transponeren met de capo en de schijf.

Om allerlei redenen (lees: dat fijne stembereik van mij) had ik behoefte aan een iets hogere versie (die ik dan weer laag zing). Het werd toonsoort G. Prettig voor gitaar, mandoline en ukelele. Ook mijn goeie ouwe resonatorgitaar is er blij mee. Die staat n.l. vaak in open G stemming.

Het gaat dan zo klinken:


of zoiets:


Ik heb de melodielijn uitgeschreven met de tekst erbij als TEF-file: deep elem in de manenschijn2.Gtef Om die te openen heb je TEF-view nodig. Zie ook mijn artikel Moeite met noten lezen.

Verder heb ik nog wat dingetjes uitgeschreven voor dit project. Die vind je bij Tabs en noten.

Maar hoe gebruik je een capo om te transponeren?

Mijn fingerpicking gitaar versie van Deep Elem Blues is in toonsoort E. Om mee te kunnen spelen met de G-versie, moet het lied dus een stukje hoger worden. Dat doe je met de capo. Om te bepalen in welk vakje hij moet, ga zó te werk:

  • Draai de schijf zo dat de binnenste E bij de buitenste G ligt.
  • Tel het aantal taartpunten die je de schijf rechtsom hebt gedraaid: 3.
  • Capo in 3e vakje maakt dus van een E greep, een G akkoord.
  • De andere akkoorden gaan dus ook 3 vakjes = 1 1/2 toon hoger klinken: A wordt in werkelijkheid C en B7 wordt D7.
hoe gebruik je een capo
De transponeerschijf met binnenste E bij buitenste G


P.S. Het antwoord op de vraag van de vorige keer: Bb, Eb en F wordt C, F, en G. Maar dat had iedereen al lang zelf uitgedokterd met de schijf.

Transponeren Hoe doe je dat?

Toontje hoger, toontje lager? Hoe moet dat nu?!

Dit verhaal gaat over transponeren. Wat het is en hoe je het eenvoudig kan doen.

De dubbele wijzerplaat-truc (ofwel het werken met de transponeer-schijf).

Stel, je hebt net als ik, het stembereik van een volwassen zeekoe (of juist dat van een pasgeboren muis). Dan is het soms lastig meezingen met allerlei liedjes en liederen. Die staan altijd op de verkeerde toonhoogte! De akkoorden die erbij staan dus ook! Wat nu?

  • Gewoon niet zingen. Laat maar aan anderen over.
  • Playbacken. Hou je toch de schijn op…
  • Alleen inzetten met zang en het verder bij spelen op je instrument houden.


Dat laatste werkt nog het best als je een groepje mag aanzwengelen/ begeleiden die de liedjes verder kan dromen.

Transponeren hoe, wat en waarom?

Soms wil je gewoon je eigen lied zingen en begeleiden op gitaar, ukelele (ukulele) of mandoline. Dan is het fijn als je prettig in je stembereik kan gaan zitten. Maar: die dekselse akkoorden. Hoe moet dat nou weer? Je ontkomt er niet aan: Je moet gaan transponeren.

Tijd voor zwaar geschut: de dubbele wijzerplaat (transponeerschijf):

Afbeelding transponeerschijf bij transponeren hoe doe je dat?

Je kan zo’n ding heel makkelijk zelf maken. Dubbele wijzer ofwel transponeerschijf uitprinten op stevig papier. 2 cirkels uitknippen. Gaatje in het midden prikken. Splitpen erdoor doen en hij is klaar voor gebruik. Als het goed is komt het er zo uit te zien:


Als dat allemaal te veel werk voor je is, kun je zoiets ook kopen voor een enkele euro:

Voorbeeld:

jingle bells  met C, F en G7. Makkelijk te spelen maar laag om te zingen. Toontje hoger graag!


Benodigde tijd: 15 minuten.

Hoe werkt transponeren met de dubbele schijf.

  1. Startpositie


    Draai de C van de bovenste schijf onder de C van de grote schijf (startpositie). Alle letters van de bovenste en onderste schijf liggen dus recht op elkaar.

  2. een hele toon (= 2 halve tonen) verder draaien


    Bovenste schijf 2 taartpunten (= 1 hele toon) verder draaien. Binnenste C staat nu bij buitenste D. C akkoord moet dus D worden.

  3. Aflezen: wat wordt wat?


    Nu nog F en G: Kijk bij binnenste F daarbij staat nu buitenste G. Dus F wordt G.
    Bij de binnenste G zie je nu een A. Dus: G wordt A.
    Bij elkaar genomen: C, F en G7 wordt D, G en A7. De achternaam 7 van het akkoord neem je gewoon mee.


Oké, deze was makkelijk. Dat was uit je hoofd ook nog wel gelukt. Probeer maar eens een lied in bes met de akkoorden Bb, Eb en F.

Succes!

De schijf is ook erg handig om met de capo te werken. Maar daarover heb ik een nieuw artikel geschreven: Hoe gebruik je een capo?

Moeite met noten lezen.

Heb je moeite met noten lezen?

Moeite met noten lezen of tabulatuur is zeker geen schande! Komt vaker voor dan je denkt. In dit artikel geef ik je een handig digitaal hulpmiddel: Tabledit.

Jaha muziek voor gitaar, ukelele (ukulele) of mandoline kun je schrijven in notenschrimoeite met noten lezenft of Tab. En ja, het kan er soms knap ingewikkeld uit zien. Zeker als het een beetje ritmisch is.

Soms heb je wel een MP3 bestand of een filmpje waarop het voorgespeeld wordt. Heel gelikt en flitsend. Dat wel.

Een beetje te flitsend! En dan heb je er nog bar weinig aan. Dat kun je bij lange na niet bijhouden. Zo’n muziekstuk sla je dan maar liever over.

Hoeft niet! Zou ook jammer zijn.

Afspelen bladmuziek

Met hulp van de juiste software kun je jouw bladmuziek ook afspelen. En dat wel in ieder tempo. Ook een rustig beginnerstempo! Dan kun je daarna steeds een beetje sneller gaan meespelen.

In de lessen die ik geef (gitaar, ukelele [of volgens sommigen ukulele] en soms iemand op mandoline), liep ik zo nu en dan tegen dit probleem aan. Na een informatieve dag van het LKCA (o.a. een bijeenkomst over gebruik van digitale hulpmiddelen bij muziekles) kwam ik er achter dat ik de oplossing al in huis had. Ik vergat alleen om hem te gebruiken.

Tabledit gebruikte ik al om muziek te schrijven.

Ziet er netjes uit. Je kan het later nog eens wat bewerken. Heel handig. Maar er zit ook een afspeelfunctie op. En daarvan kun je het tempo instellen. Super handig!

Ik gebruik het regelmatig in de muzieklessen en ook als ik mezelf een muzieklesje geef.

Soms schrijf ik een compleet stuk uit. Je kan ook alleen een lastig gedeelte overschrijven en het daarna als instudeer-hulpje gebruiken.

Downloaden Tabledit

moeite met noten lezenmoeite met noten lezenmoeite met noten lezen

Ga naar https://www.tabledit.com/index.shtml

  1. Klik Tefview free als je alleen de gratis viewer wil hebben. Je kan ook de gratis proefversie van het schrijfprogramma nemen (kun je 16 maten mee schrijven) of gelijk de betaalde “full version”.
  2. Klik “download”.
  3. Kies de versie die je wilt hebben: windows/ mac/ android/ I phone of pad.
  4. Pas de set up wizzard toe.
  5. Ga b.v. naar Tabs en Noten en kies een bestand naar keuze. Er zwerft op internet ook heel wat vrij rond wat geschreven is met tabledit. Als je de schrijfversie hebt, kun je zelf ook iets gaan maken.

Je instrument erbij en gaan!