Een ballad begeleiden op gitaar ukelele of mandoline.

Een verhalend lied ofwel een ballad begeleiden:

Een ballad begeleiden op gitaar ukelele (ukulele) of mandoline, hoe pak je dat aan? Dat is de vraag waar dit nogal uitgebreide verhaal over gaat.

Ik heb hierover al eens een stuk of 3 “tips voor snarenplukkers” geschreven en rondgestuurd. Bij deze heb ik het hele verhaal over een ballad begeleiden, samengevoegd en er hier en daar nog een beetje aan geschaafd.

Country blues traditie

Ballads heb je in allerlei soorten en maten maar de country blues traditie staat er wel wel bol van. Vandaar dat ik als voorbeeld het project “ballad begeleiden” hiervoor heb gekozen.

Mijn voorbeeld is het lied: barre vakantie blues. (Nederlandse tekst van mijn hand op Reuben’s Train.) Te openen met TEF-view. (Hier heb ik ook een artikel over geschreven.)

Omdat ik graag met mijn eigen materiaal werk, ben ik mijn home studio ingedoken en heb het hele nummer opgenomen.


Wil je de nieuwste verhalen en tips voor snarenplukkers per e-mail ontvangen? Schrijf je nu in.

 

Om een beetje gevoel te krijgen bij een verhalend lied/ ballad begeleiden, is het goed om je eerst maar eens in de inhoud, het verhaal zelf, van zo’n lied te verdiepen!

Ik heb een fijn voorbeeld gemaakt door een Nederlandse tekst te maken op het lied “Reuben’s Train“. Een lekker blues-achtige melodie die je met 2 akkoorden kan begeleiden en dat hoeft absoluut niet saai te zijn! Maar het is wel een kunst apart.

Nachtelijk misbaar….

Laten we gewoon maar eens beginnen met een verhaal! Daar gaan we dan telkens scenes uit plukken. Dat worden de coupletten. Dan hebben we nog een refrein. Het is het mooiste als dit door het voorgaande couplet steeds een iets andere lading krijgt.

Zaten we fijn op de camping, heerlijk weer, 2 muziekinstrumenten, vrouw en kinderen mee, alle rust… overdag ja…

ballad begeleiden gitaar ukelele mandoline

Maar ‘s nachts: De eigenaar had enkele kippenhokken. Vlakbij ons veldje. En daarin per hok 1 uit de kluiten gewassen haan met wat kippen. Op een weilandje naast de camping woonde een eenzame ezel.

Gevolg: om half vijf in de ochtend werd de 1e haan wakker en liet dat luid en duidelijk horen. Tegen de tijd dat de 5e haan uitgekraaid was, werd de ezel wakker en begon hartverscheurend te balken dat hij zijn moeder kwijt was.

Toen dat beest eindelijk zijn kop hield, kropen alle boeren uit de buurt op hun tractors, combines enz. en kwamen volgas langs onze tent rijden.

Heerlijke vakantie: Heeft me geïnspireerd tot de barre vakantie-blues!

We zijn er jaren niet geweest. Het is er alle dagen feest.

We gaan naar: Joost mag weten waar.

Daar gebeurt het me alweer. Dat heb ik nou elke keer.

We gaan naar: Joost mag weten waar.

Maar in de nanacht ben ik bang. Er is van alles aan de gang.

En ze maken een vreselijk misbaar.

Daar gebeurt het me alweer. Dat heb ik nou elke keer.

En ze maken een vreselijk misbaar.

Ik word weer wakker. Zo te zien is het al een uur of tien.

Het ontbijt en de koffie staan al klaar.

Daar gebeurt het me alweer. Dat heb ik nou elke keer.

Het ontbijt en de koffie staan al klaar.

 

De “bladmuziek”

Ik heb weer een TEF-file gemaakt van de melodie: barre vakantie blues met akkoorden. (Zie mijn artikel: moeite met noten lezen. Dan weet je alles over hoe je zo’n bestand moet openen)

Groot voordeel van deze soort “bladmuziek” is dat je het kunt afspelen op ieder gewenst tempo. Je kan partijen (modules) aan en uit zetten.

Modules 1,2,3 bevatten de “kale” melodie op ukelele (module1) gitaar (2) en mandoline (3). De modules 4,5,6 zijn begeleidingen met de verschillende instrumenten.

Voor we er allerlei muzikale trucs en grappen op los gaan laten:

  1. De melodie in je hoofd stampen.
  2. meezingen, neuriën of fluiten en akkoorden erbij spelen.
  • gitaar en mandoline in D: akkoorden D en A7
  • ukelele (ukulele) in C. Akkoorden C en G7. Om mee te spelen, heb je een capo nodig (vakje 2). Of je stemt alle snaren 1 hele toon hoger. (zie ook mijn vorige artikel: hoe gebruik je een capo?)

Barre Vakantie Blues gitaar:

Om enig idee te krijgen van het lied heb ik hier een filmpje. Hoewel ik hier meer doe dan alleen de ballad begeleiden, kun je de melodie er goed uit halen. Akkoorden kun je er prima tegenaan spelen.

 

Een beetje bekomen van het barre vakantielied? Hier wat ideeën voor het begeleiden:

Altijd als eerste de vragen:

  1. Wat voor sfeer heeft het lied.
  2. Hoe gaan we die sfeer in de begeleiding laten klinken?

Naar mijn idee is dit nu typisch een verhalend lied ofwel een ballad. Dat kan zitten in de tekst maar zeker ook in de muziek zelf :

  • Meestal een medium tempo (je moet het wel kunnen volgen).
  • Vaak wat dramatisch.
  • In dit geval: met behoorlijk wat blues-kruiden erdoor.

Drop D stemming:

Het lied wordt begeleid met 2 akkoorden de D en de A7. Dé gelegenheid voor de drop D stemming. Huh watte? Het is niet zo moeilijk:

  • Stem je gitaar met 1 stemapparaat op de gewone manier.
  • Je lage E snaar ga je nu beetje bij beetje losser draaien tot je stemapparaat D aangeeft.
  • Stem de andere snaren nogmaals. Die kunnen nu iets ontstemd zijn.

Als je nu en D akkoord pakt kun je alle 6 snaren gebruiken. Je lage E-snaar is nu een ultra lage D-snaar geworden! Dat klinkt echt héél vet bij een D akkoord.

Een mooie manier van een ballad begeleiden: zie ook het filmpje.

  1. Sla de D-snaar aan
  2. strum lichtjes over de 3 dunste snaren met daarop het D-akkoord,
  3. speel A-snaar
  4. strum lichtjes D akkoord op 3 dunste snaren,
  5. speel ultra lage D-snaar
  6. strum lichtjes,
  7. speel weer A snaar etc.

Met het A7 akkoord doe je iets dergelijks maar dan sla je de A-snaar en de D-snaar aan tussen de akkoord-strums.

Vreselijke, nachtelijke ukelele blues/ ballad begeleiden op de uke:

Op de ukelele/ ukulele is dit ook een heel fijn lied! Blues-achtige muziek gaat geweldig op de uke! De echte rauwe emotie spettert het klankgat uit. Toch wordt het nooit te grof. Het blijft wel een ukelele. Een ballad begeleiden op de uke en dan een beetje bluesy, is heerlijk om te doen!

We pakken de TEF-file er weer bij. Ik heb hem ook voorzien van een module met ukelele akkoorden. De grepen zijn C5 (leg ik uit) en G7. Om op gelijke hoogte met de gitaar en mandoline te komen, moet je een capo in het 2e vakje zetten of je snaren een hele toon hoger stemmen.

Wat is C5?

Een C5 ofwel en C powerakkoord is een C akkoord waar we de toon E uit hebben gehaald. Blijven over de tonen C en G en dat kunnen er meerdere zijn. Dit geeft een beetje een druk en krachtig akkoordgeluid.ballad begeleiden ukelele / ukulele

In snaarinstrumenten geheimschrift: 0033. Dat wil zeggen: bovenste 2 snaren (in speelhouding gezien) niets indrukken. Onderste 2 snaren allebei in 3e vakje ingedrukt. Zie ook afbeelding.

Past prima bij dit lied, Vanwege de inhoud maar ook vanwege de melodie. Die is namelijk opgebouwd uit noten van de mineur blues-ladder. Dat geeft die wat schurende klank aan het lied.

 Ballad begeleiden op de ukelele / ukulele: verdere ideeën.

  • Nadrukken wat meer op de 2e en 4e tel van de maat
  • De benadrukte tellen kort afbijten door b.v. de slaghand telkens op de snaren te laten landen direct na het aanslaan van je akkoord.

Om alvast wat “in the mood” te komen heb ik een filmpje gemaakt waarin akkoorden en melodie in elkaar gevlochten zijn.

Een ballad begeleiden op de mandoline:

Onbekend maakt onbemind. Dat geldt zeker voor de mandoline. En dat is een oud verhaal.

Begin vorige eeuw in Kentucky Amerika leefde de muzikale familie Monroe. De jonge Bill was voorbestemd voor de mandoline. Andere instrumenten werden al bespeeld door ouders en oudere broers.

Dat vond hij niet zo leuk. Mandoline werd als een soort kindergitaar beschouwd.

Maar hij heeft ze allemaal terug gepakt! Hij ontwikkelde een buitengewoon felle virtuoze stijl. Later werd daar ook een speciaal model mandoline voor ontwikkeld bij Gibson.

Oké oké, genoeg geschiedenis! Het is gewoon een gaaf instrument om lekker mee te keer te gaan (of juist prachtig melodieus te bespelen). Onze ballad begeleiden gaat ook fijn op de mando!

De trucjes die ik hier wil bespreken zijn, met wat goede wil, ook op gitaar en ukelele toe te passen.

Alweer de TEF file erbij gepakt. De 6e module is de mandoline begeleiding. Bij de midi options kun je het tempo instellen.

Trucjes en kunstjes:

  • Afdempen onder de vingertoppen van de “greephand” door telkens de “knijp” even los te laten direct na het aanslaan. Op de 2e en 4 e tel.
  • Op de 4e tel de complete greep 1 vakje richting de kop te schuiven. Daarna weer snel terug naar de goede plek voor tel 1 van de volgende maat

In de video doe ik eerst de trucjes voor met een D akkoord. Daarna speel ik het liedje met wat tierelantijntjes aan de melodie geplakt.

Hoe gebruik je een capo?

Zingende zeekoe/ dubbele wijzerplaat-truc (dl.2)!

Hoe gebruik je een capo in combinatie met de dubbele wijzerplaat ofwel de transponeerschijf van het vorige artikel:

Even voor wie het nog niet wist:

Een capo ofwel barré-klem is een ding wat je op de hals van je gitaar, ukelele/ ukulele hoe gebruik je een capoof mandoline klemt zodat je alle snaren tegelijk in een vakje naar keuze indrukt. Als je b.v. voor het 2e vakje kiest, worden alle tonen 2 halve tonen = 1 hele toon hoger. Dat geldt dan ook voor alle akkoorden. In het filmpje hieronder zie je hoe ik een capo gebruik op de uke.

 

Voorbeeld: deep Elem/ in de manenschijn/ nacht en ontij:

Ik was een tijdje geleden aan het studeren in “developing creative solos by Dan Miller” Fijn boek! Ik ontdekte een fijn lied: “Deep Elem Blues”. Doet me deugd! Heb er gelijk maar een Nederlands tekst bij gemaakt. Die staat erbij in de TEF-File: deep elem in de manenschijn2.Gtef.

Het stuk is in dat boek in E. Prima voor gitaar. Voor velen goed te zingen. Maar ik had er ruzie mee.

Hoe gebruik je een capo om lastige akkoorden om te zetten naar gemakkelijke?

Als voorbeeld hier het nummer met de ukelele/ukulele.

Het makkelijkste werkt het met een speciale, kleinere ukelele-capo. In geval van nood kan een gitaar-capo ook wel dienst doen.

Voor de ukelele is E best een irritante toonsoort. In eerste instantie speelde ik het in C met de capo in het 4e vakje. Pak de schijf er maar bij.

  • Begin met de E op de bovenste schijf bij de E op de de onderste schijf.
  • Verdraai de bovenste 4 taartpunten rechtsom.
  • 4 taartpunten staan voor 4 vakjes. Alles schuift dus 2 hele tonen op.
  • De binnenste schijf zegt nu welke greep je speelt. De buitenste zegt wat de werkelijke toonhoogte is.
  • Je speelt naast de capo in het 4e vakje, voor je gevoel C, F en G7. In werkelijkheid klinkt het als E, A en B7. Gelukkig zit er niet 1 heel lastige greep bij!

Op de uke is het goed te doen om de melodie tegelijk met akkoorden te spelen. (1 voordeel: dan hoef je niet te zingen.) Het gaat dan zoiets klinken:

 

Transponeren met de capo en de schijf.

Om allerlei redenen (lees: dat fijne stembereik van mij) had ik behoefte aan een iets hogere versie (die ik dan weer laag zing). Het werd toonsoort G. Prettig voor gitaar, mandoline en ukelele. Ook mijn goeie ouwe resonatorgitaar is er blij mee. Die staat n.l. vaak in open G stemming.

Het gaat dan zo klinken:

of zoiets:

 

Ik heb de melodielijn uitgeschreven met de tekst erbij als TEF-file: deep elem in de manenschijn2.Gtef Om die te openen heb je TEF-view nodig. Zie ook mijn artikel Moeite met noten lezen.

Verder heb ik nog wat dingetjes uitgeschreven voor dit project. Die vind je bij Tabs en noten.

Maar hoe gebruik je een capo om te transponeren?

Mijn fingerpicking gitaar versie van Deep Elem Blues is in toonsoort E. Om mee te kunnen spelen met de G-versie, moet het lied dus een stukje hoger worden. Dat doe je met de capo. Om te bepalen in welk vakje hij moet, ga zó te werk:

  • Draai de schijf zo dat de binnenste E bij de buitenste G ligt.
  • Tel het aantal taartpunten die je de schijf rechtsom hebt gedraaid: 3.
  • Capo in 3e vakje maakt dus van een E greep, een G akkoord.
  • De andere akkoorden gaan dus ook 3 vakjes = 1 1/2 toon hoger klinken: A wordt in werkelijkheid C en B7 wordt D7.

hoe gebruik je een capohoe gebruik je een capo

P.S. Het antwoord op de vraag van de vorige keer: Bb, Eb en F wordt C, F, en G. Maar dat had iedereen al lang zelf uitgedokterd met de schijf.

Transponeren Hoe doe je dat?

Toontje hoger, toontje lager? Hoe moet dat nu?!

Dit verhaal gaat over transponeren. Wat het is en hoe je het eenvoudig kan doen.

De dubbele wijzerplaat-truc (ofwel het werken met de transponeer-schijf).

Stel, je hebt net als ik, het stembereik van een volwassen zeekoe (of juist dat van een pasgeboren muis). Dan is het soms lastig meezingen met allerlei liedjes en liederen. Die staan altijd op de verkeerde toonhoogte! De akkoorden die erbij staan dus ook! Wat nu?

  • Gewoon niet zingen. Laat maar aan anderen over.
  • Playbacken. Hou je toch de schijn op…
  • Alleen inzetten met zang en het verder bij spelen op je instrument houden.

Dat laatste werkt nog het best als je een groepje mag aanzwengelen/ begeleiden die de liedjes verder kan dromen.

Transponeren hoe, wat en waarom?

Soms wil je gewoon je eigen lied zingen en begeleiden op gitaar, ukelele (ukulele) of mandoline. Dan is het fijn als je prettig in je stembereik kan gaan zitten. Maar: die dekselse akkoorden. Hoe moet dat nou weer? Je ontkomt er niet aan: Je moet gaan transponeren.

Tijd voor zwaar geschut: de dubbele wijzerplaat (transponeerschijf):

Je kan zo’n ding heel makkelijk zelf maken. Dubbele wijzer ofwel transponeerschijf uitprinten op stevig papier. 2 cirkels uitknippen. Gaatje in het middentransponeren hoe prikken. Splitpen erdoor doen en hij is klaar voor gebruik. Als het goed is komt het er zo uit te zien:

Als dat allemaal te veel werk voor je is, kun je zoiets ook kopen voor een enkele euro:

 

 

Voorbeeld:

jingle bells  met C, F en G7. Makkelijk te spelen maar laag om te zingen. Toontje hoger graag!

  • Draai de C van de bovenste schijf onder de C van de grote schijf (startpositie).
  • Bovenste schijf 2 taartpunten (= 1 hele toon) verder draaien. Binnenste C staat nu bij buitenste D. C akkoord moet dus D worden.
  • Nu nog F en G7. Kijk bij binnenste F daarbij staat nu buitenste G. Dus F wordt G. Bij de binnenste G zie je nu een A. Dus: C, F en G7 wordt D, G en A7. De achternaam 7 van het akkoord neem je gewoon mee.

Ok. Deze was makkelijk. Dat was uit je hoofd ook nog wel gelukt. Probeer maar eens een lied in bes met de akkoorden Bb, Eb en F.

Succes!

De schijf is ook erg handig om met de capo te werken. Maar daarover heb ik een nieuw artikel geschreven: Hoe gebruik je een capo?

Begeleiden in 3/4 maat met gitaar

Zweten voor een volle zaal.

Dit verhaal gaat over waargebeurde narigheid met het begeleiden van een lied in 3/4 maat met gitaar. Het had ook met ukelele of mandoline kunnen zijn. Maakt voor de strekking niet uit.

Stond ik daar 1e kerstdag (een aantal jaar geleden dus ik kan het nu wel vertellen) voor een volle kerk een groepje kinderen te begeleiden met gitaar. Samen met de organist. Ieder apart voorbereid….. Dat had ik beter niet kunnen doen!

Mensen die gewend zijn alleen te spelen, nemen het niet altijd even nauw met de maat. Op de een of andere manier gaat het met een 3/4 maat vaak mis…

Drama met begeleiden in 3/4 maat met gitaar.

Ons kerstlied had ook een ¾ maat. Aan het eind van iedere zangregel een lang aangehouden toon van soms wel 6 tellen. Dat werd de organist toch wat te gortig. Hij hakte er lustig op los! Hier en daar werden stukken maat weggehakt. Hup, volgende regel! Daar viel niet mee samen te spelen! Stond ik daar mooi voor gek…

Dus: Speel nooit samen met een organist. Onzin natuurlijk. Gitaar (al of niet elektrisch), mandoline of ukelele (of ukulele) kan zeker wel een spannende combinatie zijn met orgel of andere toetsen.

MAAR iedereen moet zich wel aan de maat houden! En bij langzame liederen met lang aangehouden klanken aan het einde van de regel, moet je wel zeer serieus tellen. Maar hoe?

  • Zing de hele melodie met telwoorden i.p.v. de tekst.
  • Gebruik je instrument als drumstel. Tik de maat mee: boem tik tik, boem tik tik etc. (bij een ¾ maat).
  • Gebruik een muziekschrijf- en afspeelprogramma op computer, tablet of smartphone (b.v. TablEdit). Als het daarin goed staat, smokkelt het nooit met de tellen.

Voorbeeld:

Om in de sfeer te blijven “The old rugged cross”. Neem nu de uitvoering van wijlen Johny Cash. https://www.youtube.com/watch?v=fuudlTywjsM Ook een in ¾ maat langzaam en lange uiteinden van zangregels.

Hij zingt het in de toonsoort E. Met de akkoorden E, A en B7 kun je vrij gemakkelijk meespelen.

Ik heb een versie van old rugged cross voor gitaar geschreven in tabledit. De lang aangehouden noten worden opgevuld met licht akkoord gerinkel. Zo speel je de melodie en begeleiding in 1 en hetzelfde stuk.begeleiden 3/4 maat met gitaar

Voor mijn versie gebruik je de akkoorden G, C en D. Capo in het 3e vakje en meespelen met de aangegeven akkoorden. Geldt ook voor Uke en Mando.

Koop geen slecht afgestelde gitaar, ukelele, mandoline!

Waarom een slecht afgestelde gitaar, mandoline of ukelele/ ukulele een pijnlijke zaak is.

En hoe het anders kan en moet. Je wil namelijk geen slecht afgestelde gitaar of welk ander instrument dan ook! Je wil met veel plezier muziek maken. En ook lang achter elkaar en zonder pijn.

Kwam een man in de muziekwerkplaats…

 

slecht afgestelde gitaar

(niet de persoon op de foto)

Werd door vrouw en kinderen, geblinddoekt, naar binnen geduwd. Kreeg een nieuwe gitaar in z’n handen geduwd. Surprise! Voor z’n 50e verjaardag. Een uur les en een nieuwe gitaar!

Helemaal leuk! Maar….., hij ging het geen uur volhouden. Te veel pijn aan de vingers. Snaren stonden echt veel te hoog. Ik heb de laatste 20 minuten besteed aan een afstelbeurtje van de gitaar. Was hard nodig. Maar eigenlijk is het schandalig voor een nieuw instrument!

Oké, het was de goedkoopste uit de winkel. Eenvoudige kwaliteit dus. Maar ook een eenvoudige instrument moet technisch in orde zijn!

Hoe voorkom je nu een kat in de zak?

Waar je altijd op moet letten voor je je zuur verdiende spaargeld investeert in een instrument: Doe het als de verkoper meekijkt. Die heeft er lang niet altijd verstand van. Jij nu wel! (Een beetje, maar dat hoeft de verkoper niet te weten.)

Nodig:

  • Stemapparaat
  • Liniaaltje.
  • (led) lampje.

Vuistregels:

  1. Octaaf-zuiverheid: E-snaar moet op de 12e fret weer exact een E zijn. Ook de andere snaren moeten precies weer hun toon aangeven op de 12e fret.
  2. Snaarhoogte bij de 12e fret: klassieke gitaar: dikste snaar 4mm ruimte tussen snaar en fret. Dunste snaar 3mm. Westerngitaar 3 en 2mm. Ukelele ook zoiets, elektrische gitaar en mandoline 2 en 1,5mm.
  3. Snaarhoogte bij de topkam: Druk een snaar in tussen de 2e en 3e fret. Bekijk de ruimte tussen de 1e fret en de snaar. Mag maar heel weinig zijn: dikte van een papiertje. Net te zien met een lampje.

 

slecht afgestelde gitaarslecht afgestelde gitaar

Niet goed? Dit instrument veroorzaakt pijn en/ of rare bijgeluiden! Het is een slecht afgestelde gitaar, uke of mando! Daar moet iets aan gedaan worden. Zo iets laat jij je niet verkopen. Tenzij ze bereid zijn het gratis op te lossen of wat van de prijs af te doen. Dan kun je het misschien zelf wel.

Zie je het niet zitten om het zelf te doen?

Je kan het afstellen of repareren van je gitaar, mandoline of ukelele (ukulele voor de engels sprekenden)  door mij laten doen. Een kleine afstelbeurt doe ik voor €16,50. Meestal is dat afdoende. Een enkele keer is er meer tijd nodig maar het gaat altijd in overleg.

Akkoorden afdempen! Gitaar Uke Mando

Afbijten, akkoorden afdempen, chops spelen, staccato…

Het is maar hoe je het noemen wilt. Akkoorden afdempen is een super effectieve manier om accenten te leggen in je begeleiding.

akkoorden afdempen

 

Hoe doe je zoiets dan?! Het kan op verschillende manieren die verschillend klinken:

  • “slaghand” direct na de slag op de snaren kantelen.
  • Bij gesloten akkoorden: De akkoordgreep direct na het aanslaan net niet helemaal loslaten.
  • Een vinger die je over hebt van je “greephand”, dwars over de snaren leggen direct na het aanslaan.
  • “Palm muting” voor kleine slagjes b.v. met powerakkoorden. Hoewel dit eigenlijk hier niet gebruikt wordt om accenten te leggen, noem ik hem toch. De begeleiding in het TEF-view voorbeeld kun je hiermee n.l. wat lekkerder “crunchy” laten klinken.

Allemaal abrakadabra? Dan is er geen ontkomen aan. Er moet gefilmd en bekeken worden.

Voorbeeld afdempen van akkoorden: “Grote teen blues” in A.

Bekijk ook de TAB grote teen blues A. Ik heb hem als TEF-file uitgeschreven. Om die te openen heb je TEF-view nodig. Gratis te downloaden. Zie ook mijn artikel “moeite met notenlezen“.

Hoewel het allemaal gitaarpartijen zijn, is hij ook bruikbaar mandoline en ukelele/ ukulele. Als je de goede akkoorden er maar bij speelt. De melodie met daarbij de akkoordsymbolen is het belangrijkst voor nu.

Als bonus zit er een solo bij die bijna helemaal op 1 en dezelfde toon gaat. Met de juiste timing en tegen de akkoorden klinkt die, gek genoeg, niet eentonig. Kan op ieder instrument met een e-snaar gespeeld worden (voor het grootste gedeelte van de solo in het 5e vakje).

De akkoorden zijn A, D en E en daar kun je in dit geval gerust A7, D7 en E7 van maken. Bij blues-liedjes werkt dat altijd goed. Bij sommige black gospel – liedjes ook.

In de video laat ik de verschillende manieren van afdempen zien op gitaar, mandoline en ukelele/ ukulele. De afdemp-kunsten kun je op elk van de instrumenten toepassen.

Begeleiden met ukelele, mandoline en gitaar dl.2 vlot lied

Eenvoudig (en) goed begeleiden dl.2 vlot lied.

Nu wat tips voor het begeleiden met ukelele / ukulele, mandoline en gitaar maar dan van een iets vlotter lied. Ik wil het hebben over:

  • Nadruk verleggen van “strong beats” naar “weak beats”.
  • Hoe je dat zoal kan doen.
  • Hoe je er geen “lompe klompendans” van maakt (tenzij je dat nu juist helemaal geweldig vindt).

Het voelt het meest logisch aan om, in een maat van 4 tellen, de 1e en 3e tel te benadrukken met de begeleiding. Die worden wel de “strong beats” genoemd. In de melodie zit dat gevoel meestal ook.

Een lied kun je alleen veel leuker laten klinken door in je begeleiding de nadruk daar nu juist iets vanaf te trekken en meer op de 2e en 4e tel te leggen. Dit kun je heel sterk doen of juist wat meer subtiel.

Valkuilen:

  • Als je het overdrijft, wordt het al gauw een “lompe klompendans”.
  • Zangers (m/v) in de steek laten. Die willen wel íets horen op de 1e tel. Anders wordt het onduidelijk.

 

Enkele Vuistregels:

  • De accenten speel je wat harder (veel snaren goed raken) en de andere tellen wat zachter (maar enkele snaren lichtjes raken).
  • De accenten kort afbijten, werkt goed. Akkoorden gelijk na het aanslaan afdempen op de 2e en 4e tel dus. Tel 1 en 3 sla je wel aan maar dan wat zachter.
  • De tellen 1 en 3 op een of meer lager klinkende snaren spelen en de tellen 2 en 4 op de hoog klinkende snaren.

Als voorbeeld

wil ik de sambal song er bij pakken. Een liedje wat ik gemaakt heb voor het project “snarenbende”.

Het is een TEF file. Hierover heb ik het artikel “moeite met noten lezen” geschreven.

Werkwijze begeleiden met ukelele / ukulele, mandoline en gitaar:

Het is een super eenvoudig lied omdat het maar 1 akkoord heeft: Am7. Zie afbeeldingen.

  • Voor de uke is dat: gCEA ofwel de 4 open snaren. Je kunt dat noteren als 0000 (Op iedere snaar niets indrukken).
  • Gitaar: x02010 De dikste E snaar sla je dus over.
  • Op elektrische gitaar kun je een A powerchord nemen: x02xxx waarmee je lekker kan scheuren
  • Mando: 2200 werkt goed. Dit is ook een powerchord.

Probeer a.d.h.v. de geluidstrack, de TAB en natuurlijk de afspeelfunctie van TEF-view, mee te spelen. Succes!

Begeleiden met gitaar, ukelele, mandoline.

Eenvoudig (en) goed begeleiden met gitaar, ukelele (ukulele) of mandoline.

Hoe doe je dat nou: Echt goed een lied begeleiden met gitaar, ukelele (ukulele) of mandoline? Bij mij klinkt alles hetzelfde.

Een vraag die ik wel eens krijg. Je kent best wel een aantal akkoord-grepen. Je kan ze ook al redelijk overpakken. Maar hoe pas je dat nu toe?

Hoe voorkom je dat:begeleiden met gitaar, ukelele, mandoline

  • alles ene dreun wordt.
  • “stille nacht” hetzelfde gaat klinken als “oerend hard”.

Valkuilen waar ik zelf ook wel eens ingelopen ben:

  • Alle kunstjes en trucjes die je weet, in 1 lied proppen. Dat wordt gegarandeerd erg rommelig.
  • Telkens van ritme veranderen.
  • Op elke lettergreep een flinke ram geven op alle snaren in de hoop dat je greep goed is.

Vuistregels:

  • Hou het simpel en duidelijk. (Zet je ego aan de kant. Het lied moet tot z’n recht komen.)
  • Kies 1 vast ritme wat je (bijna) iedere maat herhaalt. Het hele lied lang of een gedeelte. B.v. couplet het ene ritme refrein een iets ander ritme.
  • Leg een super duidelijke nadruk ergens in de maat.

Met dat laatste bepaal je voor een groot deel de sfeer van het lied. Natuurlijk is het tempo ook erg bepalend.

Bij een gedragen nummer leg je de nadruk op de 1e tel. Daarna rinkel je zachtjes op de andere tellen van de maat. Het tempo ligt niet al te hoog.

Een voorbeeld:

Onze eerbiedwaardige “Broeder Jakkes”. Ofwel Vader Jacob of hoe je hem maar wil noemen.

Eerst maar eens luisteren:

Dat klinkt gedragen. Het hele lied gaat op slechts 1 akkoord en de nadruk komt vol op de 1e tel.

Ik heb het voorbeeld uitgeschreven als TEF file voor gitaar, mandoline en ukelele/ ukulele. Om het e openen heb je Tef-view nodig. (Zie vorige artikel: “moeite met noten lezen” voor een uitvoerige beschrijving.) Je kunt rechts boven in je TEF view scherm de verschillende instrumenten aan-of uitklikken.

Als je een iets moeilijker lied begeleidt zal je zien dat het bij het wisselen van de akkoorden snel mis gaat. Goed om daar extra aandacht aan te geven. Oefen net zo lang tot je, ondanks het wisselen van greep, je accent legt waar je hem wilt hebben.

Moeite met noten lezen.

Heb je moeite met noten lezen?

Moeite met noten lezen of tabulatuur is zeker geen schande! Komt vaker voor dan je denkt. In dit artikel geef ik je een handig digitaal hulpmiddel: Tabledit.

Jaha muziek voor gitaar, ukelele (ukulele) of mandoline kun je schrijven in notenschrimoeite met noten lezenft of Tab. En ja, het kan er soms knap ingewikkeld uit zien. Zeker als het een beetje ritmisch is.

Soms heb je wel een MP3 bestand of een filmpje waarop het voorgespeeld wordt. Heel gelikt en flitsend. Dat wel.

Een beetje te flitsend! En dan heb je er nog bar weinig aan. Dat kun je bij lange na niet bijhouden. Zo’n muziekstuk sla je dan maar liever over.

Hoeft niet! Zou ook jammer zijn.

Afspelen bladmuziek

Met hulp van de juiste software kun je jouw bladmuziek ook afspelen. En dat wel in ieder tempo. Ook een rustig beginnerstempo! Dan kun je daarna steeds een beetje sneller gaan meespelen.

In de lessen die ik geef (gitaar, ukelele [of volgens sommigen ukulele] en soms iemand op mandoline), liep ik zo nu en dan tegen dit probleem aan. Na een informatieve dag van het LKCA (o.a. een bijeenkomst over gebruik van digitale hulpmiddelen bij muziekles) kwam ik er achter dat ik de oplossing al in huis had. Ik vergat alleen om hem te gebruiken.

Tabledit gebruikte ik al om muziek te schrijven.

Ziet er netjes uit. Je kan het later nog eens wat bewerken. Heel handig. Maar er zit ook een afspeelfunctie op. En daarvan kun je het tempo instellen. Super handig!

Ik gebruik het regelmatig in de muzieklessen en ook als ik mezelf een muzieklesje geef.

Soms schrijf ik een compleet stuk uit. Je kan ook alleen een lastig gedeelte overschrijven en het daarna als instudeer-hulpje gebruiken.

Downloaden Tabledit

moeite met noten lezenmoeite met noten lezenmoeite met noten lezen

Ga naar https://www.tabledit.com/index.shtml

  1. Klik Tefview free als je alleen de gratis viewer wil hebben. Je kan ook de gratis proefversie van het schrijfprogramma nemen (kun je 16 maten mee schrijven) of gelijk de betaalde “full version”.
  2. Klik “download”.
  3. Kies de versie die je wilt hebben: windows/ mac/ android/ I phone of pad.
  4. Pas de set up wizzard toe.
  5. Ga b.v. naar Tabs en Noten en kies een bestand naar keuze. Er zwerft op internet ook heel wat vrij rond wat geschreven is met tabledit. Als je de schrijfversie hebt, kun je zelf ook iets gaan maken.

Je instrument erbij en gaan!

Doffe snaren weer als nieuw.

doffe snaren weer helderKeukentafeltruc voor/ tegen doffe snaren

Heb je net een paar weken geleden een setje verse snaren op je gitaar gezet, klinken ze nu al weer alsof ze een eeuw oud zijn. Ok, doffe snaren, het is de categorie klein leed. Maar toch. Het doet afbreuk aan je mooie gitaargeluid!

Wat nu? Ik geef je een paar mogelijke oplossingen:

  1. Gewoon weer een nieuw set snaren monteren. (kost geld).
  2. Een nieuw set snaren maar dan van het type “lifespan”.Die blijven tenminste langer mooi klinken. (kost nog meer geld).
  3. De “keukentafeltruc” (Kost helemaal niets).

 

Die laatste heb al weer een poos geleden zelf uitgevonden. Ik woonde nog thuis bij mijn ouders. Ging naar school (MTS Dordrecht) en had niet buitengewoon veel te makken. Een gitaar had ik intussen wel zelf bij elkaar gespaard. Maar ja die snaren….Dat ze zo snel weer dof gingen klinken. Daar had ik lichtelijk de balen van. Maar de financiële beperking maakte me creatief.

De volgende methode gebruik ik nog steeds bij een westerngitaar. Bij een spaanse gitaar, elektrische gitaar of mandoline werkt het ook. Sommige details zijn dan een haartje anders.

 

Wat heb je nodig voor een klein onderhoudsbeurt voor je gitaar?

 

  • Een fles spiritus. Gebruik alsjeblieft geen thinner, terpentine of wasbenzine!
  • Een theelepeltje (Je kan er een klein holletje in vijlen.)
  • Een plukje zeer fijn staalwol (ooo)
  • Keukenpapier
  • Meubelolie o.i.d.
  • Een stemapparaat is wel handig
  • Een snarenwinder is ook handig

 

Stappen:

  1. Draai alle snaren los.(gebruik b.v. een snarenwinder.)
  2. Haal de omwikkelde snaren er helemaal af. (De brugpennen van een westerngitaar wip je er uit met het theelepeltje.)
  3. Doe ze in de fles spiritus en schud die een paar keer zodat de snaren goed nat worden. Laat even staan.
  4. Maak de gladde snaren schoon met een keukendoekje met een klein beetje spiritus.
  5. Haal de omwikkelde snaren weer uit de spiritus en droog ze af. (keukenpapier)
  6. Poets alle fretten mooi glimmend met het fijne staalwol.
  7. Poets ook de toets van je gitaar met een keukendoekje dat licht vochtig is van de spiritus. Als de toets erg smerig is, kun je hem voorzichtig afschrapen met de zijkant van een oud bankpasje.
  8. Als de toets van massief palissander o.i.d. is, kun je hem lichtjes inwrijven met een keukenpapiertje gedrenkt in meubelolie. Dit trekt er in en geeft een mooie glans.
  9. Zet de omwikkelde snaren er weer op en span alle snaren een stukje aan.
  10. Stem je gitaar weer helemaal zuiver (stemapparaat en je gehoor. Weet wat je doet.)

 

De stappen 6 t/m 8 hoeven niet iedere keer.

Doe het rustig en op je gemak. Voorzichtig aan doorduwen, zou ik zeggen.

Zelf combineer ik de “keukentafeltruc” met oplossing 2. Martin lifespan snaren op mijn westerngitaren.

Pas na een jaar vrij intensief bespelen, raken ze sleets. Dan moeten ze toch echt vervangen worden.

Succes ermee!

Wil je de nieuwste tips voor snarenplukkers per e-mail ontvangen? Schrijf je nu in.

 

Groeten uit de Muziekwerkplaats.