Tenminste: hij doet verschrikkelijk zijn best. De ene keer gaat het al best aardig. Hij maakt vorderingen met orde houden in zijn creatieve invallessen.
Er zijn momenten dat de praktijk van de klas een stuk weerbarstiger is. Maarrr daar heeft hij intussen wat kunstjes en trucjes voor geleerd. Als die “geheime gevechtstechnieken” er aan te pas moeten komen, gaat het nog niet vanzelf maar dat zijn zowaar gouden leermomenten. daar ga je meer van horen in dit snarenblog verhaal.
Orde houden in wát voor lessen?!
Stel je voor dat je, net als ik, het rampzalige idee in je hoofd hebt gekregen om als creatieve beroepsgek je eigen veilige atelier, muziekruimte of wat dan ook, uit te rennen en een beetje als invaller voor de klas te gaan staan, met je creatieve vak. Dat is toch gewoon vragen om problemen?
Ja, oké ik kan het uitleggen hoe het zover gekomen is. Ik heb er zelfs, heel creatief, een pagina over gemaakt op deze site. En ja, je gaat vroeg of laat gegarandeerd aanlopen tegen wat lastige dingen op gebied van orde houden. Je bent overigens niet de enige. Iedere beginnende leraar heeft dat. Alleen sta je als beginnende creatieve invaller nog een beetje extra op achterstand.
- Je kent de kinderen niet. Hun namen niet en hun gebruiksaanwijzing ook niet.
- Aan het eind van de dag ga je weer en je volgende lesdag is weer ergens anders. Die kinderen ken je niet. Hun namen niet en hun gebruiksaanwijzing ook niet etc. etc.
- Een nieuwe leraar wordt altijd uitgeprobeerd dus je bent altijd weer aan de beurt..
- Je kent de gewoontes van de school niet. Daar gaan ze waarschijnlijk misbruik van maken.
- Je hebt een creatief vak. Dat geeft meer “vrije” momenten = chaos in de klas.
Als ik mijn best doe, kan ik er nog wel een paar verzinnen. Maar oké, Orde houden is voor iemand als ik best lastig.
Eigenlijk wil ik het gewoon gezellig hebben met een schoolklas en lekker aan het werk gaan met mijn muzikale, creatieve lesprogramma. Gewoon aan de gang gaan met je geliefde vak en dan de schoolkinderen enthousiast krijgen zodat ze fijn meedoen zonder klieren of ander wangedrag….
Ja, soms werkt het inderdaad zo. Je hoeft dan niet of nauwelijks te denken aan het houden van de orde. Maar dat is wel geluk hebben als je zo’n klas treft. Mijn eerste schoolopdracht ging zo. Een halve klas. Ze vonden het leuk en we hadden er zin in!
Soms is er gewoon meer nodig. Er zijn soms kinderen die de boel dusdanig verstoren in je les dat het niet meer werkbaar is. Vervelend voor jou. En ook vervelend voor de kinderen die wel graag lekker mee gaan doen!
Een beetje ruggensteun vanuit de school is dan wel heel prettig. Meestal krijg ik dat ook. Ik vraag altijd naar wie ik toe kan als ik iets met een leerling heb waar ik zelf niet uit kom.
Liever regel ik mijn zaken in de klas gewoon zelf. Alleen in het uiterste geval stuur ik een leerling er uit naar de directeur of naar een andere juf of meester.
Regie in de klas, hoe dan?
Maar ja dan moet je dus wel zelf goed de regie in de klas in handen hebben. Geloof me: dat is een leerproces. Ik heb echt niet de wijsheid in pacht op gebied van orde houden. Ik begin het een beetje te leren. Zie dit hele verhaal maar als collegialiteit of intervisie.
Ik heb wat korte cursussen en trainingen gedaan over lesgeven in het basisonderwijs. Voor een klein deel ging dat dan ook over klassenmanagement en dus ook over orde houden. Daar heb ik best wat van geleerd. Maar als je dan de praktijk in gaat, blijkt het allemaal nog heus een beetje ingewikkeld te zijn.
Een van die trainingen was de 5 daagse “qrabbl academie” (wel een heel chique naam voor zoiets). De laatste dag hiervan ging dus over dat zogenoemde klassenmanagement. We bekeken o.a. filmpjes van leraar 24 gemaakt door ene René Kneyber (de schrijver van het boek linksonder op de foto). Super grappig en leerzaam! Daarna ben ik zelf ook van alles gaan lezen op internet maar ook ouderwets, in papieren boeken.
Meestal gaan deze boeken en artikelen er vanuit dat je “gewoon” leraar bent van beroep en als je op een basisschool werkt, dat je dan “gewoon” een klas hebt. Het hele schooljaar zie je dan dezelfde gezichten. Je kunt weken de tijd nemen om van alles op te bouwen.
Als creatieve invalleraar ligt dat allemaal flink anders. Waar een ander weken of maanden over doet, moet jij meestal in 1 dag voor elkaar zien te krijgen….
Ik doe verschrikkelijk mijn best om die kunst te leren. Daarvoor wapen ik mezelf met theorie die ik o.a. uit boeken haal. daarna ga ik het in de praktijk van een lesdag gewoon uitproberen. Sommige dingen werken bij mij super goed en bij andere dingen heb ik dat wat minder.
Mijn opgedane wijsheden over de orde in de klas:
Hoe en wat ik geleerd heb (wat dus bij mij in elk geval, meestal werkt), over het houden van orde in theorie en praktijk: Alles tegelijk werkt het beste (vandaar al die vrouwen in het onderwijs 🙂 ).
- Structuur aanbrengen in zo’n beetje alles:
Voorkomen is beter dan genezen. Laat alles in de klas verlopen volgens jouw plannetjes die je ook telkens vertelt bv: “Wat ik wil is dat de volgende kinderen nu stil naar voren komen (die wijs je dan aan) en met hun gezicht naar de klas gaan staan.” Als er toch gepraat wordt stuur je ze weer terug. “Nog een poging maar dan nu echt stil.”
Of iets van: “Als we in groepjes gaan werken aan onze songtekst posters, blijft ieder groepje bij de eigen tafel. Vragen spaar je even op. Ik kom telkens bij alle groepjes even langs.”
Met dit soort dingen neem je direct de regie in handen! Verder geeft het lekker veel duidelijkheid en daarmee rust in de groep.
Als er op school al vaste gewoontes zijn m.b.t. structuur, zou ik daar zeker op aansluiten: bv over naar de wc gaan, tassen pakken voor naar huis gaan, een “stilte-gebaar” (is bijna overal hetzelfde) etc.
Ik zou zeker aan het begin van de dag, strak op de structuur gaan zitten. Eventueel kun je richting eind van de dag iets losser worden. Maar alleen als de groep laat zien dat ze dat aan kan en er geen zooitje van gaat maken.
- Super duidelijk zijn:
Super duidelijk zijn over wat je van de kinderen verwacht (en over je lesprogramma voor die dag). Dit is altijd mijn 2e dia van mijn lesprogramma. (De 1e is een foto van mij en mijn gezin) Ik begin altijd met: Iedereen weet natuurlijk wel wat “normaal doen” is. Dat verwacht ik van je. daarna komen toch de gebruikelijke regels over vinger opsteken en niet door mij heen praten etc. Niet te veel en niet te lang.
Sluit vooral ook aan bij de regels van school zelf. Als afsluiter een opmerking over respect. Ik heb respect voor jullie. Ik verwacht respect van jullie voor mij.
- Aankondiging hulpregels:
Als het niet lukt met dit, ga ik je helpen. Je krijgt dan schrijfwerk van me. Voor dat doel heb ik een paar prachtige, lange “hulpregels” bedacht die dan 2, 4 of meer keer overgeschreven moeten worden (afhankelijk van de groep en de persoon) . Die regels lees ik altijd aan het begin van de dag even voor en ik laat ze op een dia zien.
- Belonen:
Natuurlijk probeer je het eerst positief. Goed gedrag belonen. Aan de ene kant van het lokaal zitten Jantje en Pietje niet lekker mee te doen/ te kletsen op het verkeerde moment. Ergens anders zit Marietje haar stinkende best te doen. Zij krijgt een compliment! Vaak is dat al genoeg om de rest ook weer in het gareel te krijgen.
- Soms ook straffen:
Eerst een waarschuwing. Eentje in het algemeen: “Wat zullen we nu krijgen? Ik heb gehoord van de directeur dat jullie een fijne klas zijn… Er zitten er een paar door mij heen te kletsen…”
Afhankelijk van kind en situatie nog een persoonlijke waarschuwing en -eerlijk is eerlijk- vaak geef ik nóg wel enkele waarschuwingen. Maar daar moet je gewoon niet te lang mee doorgaan!
Doe wat je beloofd hebt. Daar hebben de kinderen recht op. Hier moeten de “hulpregels” echt in stelling gebracht worden. Als je iemand 4 keer een lange regel laat schrijven en zijn gedrag knapt er zienderogen van op dan kun je na 2 keer altijd nog de rest (voorwaardelijk) kwijtschelden. Meestal helpt dat geweldig! In een uiterst geval stuur ik iemand naar de directeur.
- Relatie opbouwen:
Daar heb je als invaller bar weinig tijd voor. Maar toch kun je wel wát doen. Alle kinderen bij de deur begroeten met een boks of een hand. Even iets over jezelf vertellen. Ik laat altijd een foto zien van mijn gezin. Soms vertellen kinderen spontaan dat ze ook een muziekinstrument bespelen of dat ze ook een broer, zus, oom, tante hebben met een handicap. Interesse tonen door de dag heen.
- Wees enorm alert:
Ook allerlei kleine verstoringen van de orde moet je niet laten gaan. Dan wordt het hoe langer hoe gekker en dat eindigt meestal in 1 puinhoop in de klas.
Het moet natuurlijk wel in verhouding zijn allemaal. Iemand die even zachtjes maar op het verkeerde moment met zijn buurman zit te fluisteren, stuur je er niet gelijk uit. Even een stilte laten vallen, er naartoe lopen en de persoon onderzoekend aankijken, helpt meestal prima. Als het nog eens gebeurt, kun je iemand nadrukkelijk waarschuwen. Bij een 3e keer kun je de hulpregels er wel bij gaan halen.
De heerlijkste hulpregels voor het herstellen en houden van de orde in onder- en bovenbouw:
Nieuwsgierig geworden naar mijn heerlijke hulpregels voor het orde houden? Ik heb er 2. Gebruik ze gerust. Pas ze naar harte lust aan.
Hier eentje voor de onderbouw:
Ik doe voortaan goed mee met de muziekles. Ik praat of roep er niet doorheen. Want dat is heel naar voor de meester en ook voor de anderen.
De regel voor de bovenbouw is een stukje uitgebreider:
Ik ben ……………………….. en ik zit in groep ……………… Natuurlijk weet ik best wel wat normaal meedoen is. En dat ga ik voortaan zo goed mogelijk doen. Ik ga dus niet zomaar door de klas heen praten of roepen. Zelfs niet als anderen dat wel doen. Ik ga er dan niet op in.
Ook praat ik niet door de meester heen als hij iets zegt. Ik ga ook niet hard door de klas roepen dat de anderen stil moeten zijn want dat helpt natuurlijk ook niet.
Als ik de les verstoor, op wat voor manier dan ook, is dat heel vervelend voor meester Willem, voor degenen die graag goed mee willen doen en ook voor mijzelf want dan moet ik dit hele lange verhaal een aantal keer overschrijven. En zo leuk is dat nu ook weer niet.
Gaat het nu altijd goed met de orde in die creatieve lessen?
Wat zou het leuk zijn als ik hier volmondig “ja” op kon zeggen. Maar nog steeds is de praktijk soms weerbarstig. Ik mag gelukkig wel zeggen dat het hele verhaal van hierboven helpt.
Er is een situatie die ik nog steeds lastig vind. Dat is als ik niet 1 hele lange dag met 1 klas optrek maar meerdere weken achter elkaar een of meer klassen een half of heel uur of iets ertussenin, muziekles mag geven.
Vaak krijg ik de kinderen wel waar ik ze hebben wil met enthousiasme voor mijn vak en hier en daar wat waarschuwen. Soms zijn er kinderen die ondanks alles door gaan met negatief gedrag.
Het hele idee van de hulpregels komt dan niet zo goed uit de verf. Want de les is maar kort en de tijd dat je iemand kan laten schrijven ook. Daar moet ik eens goed over na denken. Over afspraken met de vaste meester of juf van zo’n klas dat die er voor zorgt dat ze toch hun schrijfwerk af moeten hebben voordat ik ze de volgende keer weer zie.
Heb je nu zoiets van: wie is die Willem van Zoelen dan wel met zijn muziek, verhalen en hulpregels? Nou dan kun je even kijken, als je wil hoor, op mijn pagina waarop ik me een beetje voorstel.
Ben je nu toevallig directeur van een basisschool en vind je dit hele verhaal nogal grappig? Of zit je nu een beetje meewarig te glimlachen? Zou je wel eens willen zien wat ik er in het echt van terecht breng? Zou kunnen toch? Je zou op mijn pagina over het school lesgeven kunnen kijken. Direct contact met me opnemen mag ook.
Gelijk afspreken/ mogelijkheden doorspreken?
Door op deze knop te klikken, stuur je me een e-mail bericht. Vertel a.u.b. wie je bent en waarvan en wat je in gedachten hebt/ wat je wil weten. Ik lees dagelijks mijn mail.
Enkele bronnen waaruit ik put voor dit verhaal:
- Lessen in orde op de basisschool door Peter Teitler en Ans van Brussel. Met stip op nummer 1, wat mij betreft. Hier kun je heel veel uit leren. Boek is ook goed tweedehands verkrijgbaar via b.v. boekwinkeltjes.nl
Let wel op: er is ook een “lessen in orde” zonder de basisschool. Die richt zich meer op de middelbare school.
- Straf/regels door Astrid Boon. Oorspronkelijke titel: “Wie de leerling lief heeft”. Stap over je eerste reserves heen die je wellicht hebt bij het lezen van de titel. Zeer leerzaam boek. Leest als een trein. ook goed tweedehands te vinden.
- Orde houden door René Kneyber. Dit boekje gaat wel iets meer over de middelbare school maar het is niet dik en niet duur en je pakt er altijd wel weer wat uit mee.
- Regie in de klas door Tom Bennett. Deze moet ik nog eens overnieuw lezen. Het was mijn eerste boek over orde houden e.d. Ik vond dit een beetje taaie kost toen. Laten we zeggen dat het een wat theoretischer boek is. Wel een leuke voorkant.
- Leraar24.nl Website met allerlei info over lesgeven.
- Een meester in leren YouTube kanaal vol leerzame video’s.
Laad het document opnieuw 
Openen in nieuwe tab 
