Home » mandoline

Moet je noten leren lezen?!

J.W. van Zoelen on 28 mei 2026

Noten leren lezen, als je ukelele, gitaar of mandoline wil spelen, moet dat nou echt?

Nou nee, volgens mij is het niet noodzakelijk. Je kan prima heel veel plezier en voldoening aan je geliefde muziekinstrument beleven zonder ook maar 1 noot te kunnen lezen. Kijk gerust maar eens op 1 van mijn beginnerscursussen.

Allemaal leuke, gratis dingen waarbij je een leuk begin maakt op je ukelele, mandoline of gitaar. En je hoeft er 0 noten bij te lezen.

Waarom zou je dan noten leren lezen als je gitaar, ukelele of mandoline wil spelen?

Omdat het soms toch wel deksels handig is om noten te kunnen lezen.

Het notenschrift (standard notation) is een soort geheimtaal om muziek mee op te schrijven.
Het is ergens in de middeleeuwen uitgevonden om te kunnen opschrijven hoe hoog of laag er gezongen moest worden.

En dan wel eentje waarbij het niet uitmaakt voor welk muziekinstrument je het gebruikt. Je noteert er nl de verschillende toonhoogtes mee.

Of je die bepaalde toonhoogtes nu uit een fluit of een mandoline wil halen, dat maakt niet uit voor de noten waarmee je het noteert.

afbeelding bij moet je noten leren lezen? noot a

Neem nou een toon die je krijgt bij 440 Hertz (trillingen per seconde). Die toon wordt een “a” genoemd en die schrijf je op met een bepaalde noot. Zo’n “a” kun je spelen op je ukelele maar ook op een mandoline of gitaar en eventueel ook nog op een hele lading andere muziekinstrumenten.

Noten kunnen lezen: voorbeeldje.

Beetje vaag nog? Oké, een voorbeeld erbij:
Als kind van een jaar of 8 heb ik op de basisschool nog ouderwets blokfluitles gehad. En ja, daarbij leerde je noten lezen. En daar heb ik nog steeds gemak van!

Later ging ik wat dingen uitproberen op de gitaar van mijn oudste broer. Die wilde daar graag zelf op spelen en daarom maakte hij samen met nog een broer een soort zelfbouwgitaartje voor mij met 3 snaren. Daar heb ik veel op gespeeld.

Op zeker moment bedacht ik dat de noten van mijn blokfluit-liedjes ook op dat gitaartje konden worden gespeeld. Na enig puzzelen is me dat nog gelukt ook! Ik kon dus muziek op mijn “gitaar” spelen die bedoeld was voor blokfluit en het nog opschrijven ook.

Dat is toch mooi. Doordat ik een beetje noten kon lezen, ging er een grotere muzikale wereld voor mij open.

Notenschrift toch wel handig, nog 1 voorbeeldje.

afbeelding blokfluitboekje bij artikel over notenschrift voor gitaristen, mandoline en ukelele spelers

Nog meer blokfluitmuziek. Nog oude meuk ook. Jaha, maar weet je dat die muziekstukjes die hier in staan, prima te spelen zijn op ukelele, mandoline en/ of gitaar?

Ik heb pas een opname gemaakt met 2 mandolines van het stukje “Air” van ene Joseph Bodin de Boismortier.

Muziek van rond de 300 jaar oud maar nog steeds een lekker zomerse vibe. Dat kan natuurlijk ook aan mijn mandoline arrangement liggen…

Op 2 ukeleles klinkt het ook super leuk. Als ik me kwaad maak, krijg ik het ook voor elkaar om er een rock versie van te maken met 2 elektrische gitaren.

En ja dat komt allemaal door de noten. Dat je dezelfde noten op verschillende instrumenten kan spelen.

En zo kan ik nog wel een paar leuke voorbeelden geven waarom het best heel fijn is om van noten te kunnen spelen: Een stukje uit het boek “total rock guitar” wat zowel in gitaar TAB als in noten is geschreven. Dankzij het notenschrift kan het ook op bv de ukelele gespeeld worden. Echt lachen!

Notenschrift versus TAB

Ja, het woord is gevallen: TAB ofwel tabulatuur. Dat is toch ook een prima manier om muziek voor gitaar, ukelele of mandoline te noteren? Jazeker wel! Heel prima zelfs. Ik heb zelfs een heel snarenblog verhaal over TAB geschreven.

Sommige gitaarleraren spugen er op! Ze vinden dat iedereen maar gewoon noten moet gaan leren lezen: “Tab is voor luie mensen.” Ze vinden maar wat ze niet kunnen laten maar ik ben het daar niet mee eens.

TAB heeft bepaalde voordelen t.o.v. het notenschrift maar het heeft ook zijn beperkingen. Zo denk ik er over.

Veel tonen kun je op verschillende snaren spelen:
neem de losse hoge e-snaar van een gitaar. Die geeft uiteraard de toon e. Je kan hem ook spelen op het 5e vakje van de b-snaar, het 9e vakje van de g-snaar en op nog 2 manieren.

1 noot, 5 manieren om hem te spelen. Wat ingewikkeld!

Bij TAB had je gewoon gezien welke snaar en welk vakje je nodig had. Best fijn!
TAB scheelt gewoon 1 denkstap. Bij het notenschrift zie je een bepaalde noot, je bedenkt welke noot dat is en waar je hem op je snaarinstrument gaat pakken. Bij TAB is het gewoon gelijk duidelijk: die snaar, dat vakje en dan ben je er al!
Muziek voor een ander muziekinstrument, kun je toch uitpuzzelen als je de noten snapt. Je kan het dan altijd nog omzetten in TAB als je dat fijner vindt of als je bv een speciaal effect wil bereiken zoals bv het campanella of floating effect.
Misschien ga je snel stoppen als noten leren lezen, verplicht is. Je krijgt dan zo’n error in je hoofd dat alle plezier in muziek maken, verdwijnt. Dat wil ik absoluut niet op mijn geweten hebben. Ook zonder noten kun je prachtige muziek spelen!

Wat moet je er nu mee? Wel of geen noten leren lezen?!

Een beetje noten-kennis op je geliefde snaarinstrument kan in elk geval helemaal geen kwaad!

De één wil net zo makkelijk noten lezen en tegelijk spelen alsof je hardop dit verhaal voorleest.
Voor een ander is, al puzzelend noten lezen, wel genoeg om er net iets meer van te snappen.

Als vervolg op dit verhaal wil ik een paar korte cursussen notenschrift maken. Tegen de tijd dat er eentje klaar is, maak ik er een klikbare koppeling van.

snelcursus notenschrift voor ukelele
snelcursus notenschrift voor gitaar
snelcursus notenschrift voor mandoline

mandoline leren spelen: akkoorden deel 2

J.W. van Zoelen on 10 juli 2024

Yes, je bent begonnen: mandoline leren spelen! Je hebt het vorige snarenblog verhaal over mandoline akkoorden vreselijk goed doorgewerkt en je bent nu wel aan iets stevigere kost toe. En dat ga je nu ook krijgen.

We blijven even bij de 3 akkoordgrepen van de vorige les (G, C en Fmaj7). Alleen gaan we nu een stuk dieper!

In het vorige verhaal had je er maar 1 per liedje nodig maar… De voorraad met liedjes waarbij je het hele nummer met maar 1 akkoord kan begeleiden is niet al te groot. En het wordt ook wel een beetje erg eentonig. (Of eenklankig maar dat is geloof ik geen goed Nederlands).

Meer akkoorden per liedje op je mandoline leren spelen.

Bij de meeste liedjes begin je met een bepaald akkoord wat erg mooi past. Maar dan opeens ben je een stukje verder in het liedje en dan klinkt het er helemaal niet meer bij. Ja, probleem. Dan moet je op zoek naar een ander akkoord wat daar weer wel bij past. En na een klein stukje verder spelen moet je wéér op zoek naar een ander akkoord enz. enz.

Je zal wel weer akkoorden tegen komen die je al eerder in het liedje had. Soms ga je er uiteindelijk maar 2 of 3 verschillende van tegenkomen in 1 liedje. En soms zijn het er meer. Je zal ook op bepaalde momenten in het liedje tussen verschillende akkoorden kunnen kiezen die allebei goed klinken op dat moment.

Nu gaat dit verhaal eigenlijk niet over het zelf zoeken van passende akkoorden bij een melodie. Je krijgt van mij een paar liedjes waar de akkoorden al bij staan. Maar nu begrijp je wel hoe het komt dat je telkens van greep moet wisselen.

Terug naar ons eerste 3 in 1 klap mandoline akkoord:

Met deze 3 grepen kun je al heel wat liedjes leren begeleiden op mandoline. Ik geef je hier 2 liedjes maar er zijn er bijna oneindig veel. Deze “diagrammetjes” kom je straks in de bladmuziek en in de video telkens tegen.

Afbeelding bij mandoline leren spelen akkoorden deel 2: mandoline akkoord G

mandoline akkoord C schematisch weergegeven

Afbeelding van een F majeur 7 akkoordgreep op mandoline

Hoe lees je nou zo’n akkoord diagram ding bij dit fijne verhaal over mandoline leren spelen?

Nog even voor alle duidelijkheid: Het stelt een stukje van de hals van je instrument voor alsof je het rechtop tegenover je houdt (in een standaard ofzo). Schematisch dan hè:

Zet je snaarinstrument rechtop voor je zoals op de foto.
Topkam of nulfret van de mandoline
De dubbele horizontale lijn (in de breedte dus) in het schematische diagram, is je topkam (of nulfret als je die hebt). Zie ook de foto.
De fretten
De andere horizontale lijnen zijn de fretten.
Dubbele snaren worden enkele lijnen.
De verticale lijnen (van hoog naar laag) stellen je snaren voor. Alleen zijn ze in de schematische tekeningetjes niet dubbel getekend. Beetje versimpelde weergave dus.
open snaren
De open rondjes die boven de “topkam” staan in de tekeningetjes, geven de snaren aan waarop je niks in hoeft te drukken maar die wel mee moeten klinken.
Dikke zwarte stippels
De dikke ronde dichtgekleurde stippels in de schematische tekeningetjes, stellen je vingertoppen voor die op die plaatsen de snaren stevig tegen het hout van de hals van je mandoline moeten drukken. Die snaren moeten uiteraard ook meeklinken maar dan terwijl je ze op de juiste plek ingedrukt houdt.

De dikke witte stippel op de foto is een positiestip. Die geeft hier het derde vakje aan. Dat heeft er verder niks me te maken.

De eerste song is “Old Joe Clark” en wel in toonsoort G (mixolydisch voor de fijnproevers). En deze versie is een echte “old time” versie. Je hebt er maar 2 akkoorden voor nodig en wel de G en de F. Wij gebruiken i.p.v. de gewone F de F majeur 7. Niet schrikken! Dat is gewoon een F met een leuk apart extra toontje erin. Klinkt heel goed bij dit liedje.

Het 2e liedje is “cripple creek”. Heel vaak wordt dat in G of A gespeeld met weer andere akkoorden dan waar we nu mee bezig zijn. Daar komen we nog op in een vervolgverhaal deel 3 over mandoline leren spelen.

Nu spelen we hem in toonsoort C. Dat is heel makkelijk te spelen op onze geliefde mando. Voor een prachtig duet met ukelele is dit ook een perfecte toonsoort! Voor de lekkere old time country sfeer doen we de ukelele dan met de clawhammer techniek in de solo.

Uitleg en bladmuziek (noten en TAB) van Old Joe op mandoline.

Aan het laden…

Duurt het te lang?

Laad het document opnieuw

|

Openen in nieuwe tab

Downloaden [57.74 KB]

Zoals je ziet, begin je het nummer met de G-greep. Voor de eerste 3 maten werkt die perfect bij de melodie. Daarna moet je dezelfde vorm van je vingertoppen opeens 2 verdiepingen omhoog verplaatsen om de FM7 greep te maken. En na 1 maat ga je alweer terug naar het G-akkoord. En zo ga je het hele liedje door.

Richting het eind van de 2e regel, de derde maat dus, begin je nog met G akkoord. Na 2 tellen moet je opeens over naar FM7. Na weer 2 tellen keer je weer terug naar G. Dit geldt trouwens ook voor de 3e maat van de 4e regel. Begin altijd met oefenen in een heel sloom tempo maar probeer het liedje wel aan de gang te houden. Dat je nergens even stopt om te kijken waar je vingers nu weer naartoe moeten…

De TAB en noten zijn van een uiterst simpele basisversie van “Old Joe”. Die zou je door iemand anders kunnen laten spelen.
Mocht je van die hele TAB niks snappen; over wat TAB is, heb ik ook al eens een verhaal gemaakt.

Bekijk vooral de “grote” video die hierboven ingesloten zit. (De youtube shorts van deze liedjes zijn ook leuk.) Zorg er trouwens voor dat je 4 tellen per maat op een leuke manier invult met je akkoord. Leg ik allemaal uit in de video.

Verder heb ik een snellere en wat meer bewerkte versie van Old Joe Clark als “short” gemaakt. Zie dat maar als extra oefenmateriaal voor als je het allemaal nogal makkelijk vindt. Het tempo is een stuk hoger en je kan er ook iets uit halen van hoe je de basismelodie een beetje leuker kan maken door er een beetje “omheen te pingelen”.

3 akkoorden op mandoline leren spelen in “Cripple Creek” met Tab, noten en een beetje uitleg.

Hier ook weer de bladmuziek van het liedje. Ik heb weer een heel simpele basisversie van cripple creek geschreven. Die zou je dus ook door iemand anders kunnen laten spelen terwijl jij de boel begeleidt. De grepen voor de begeleiding staan er weer bij met van die diagrammetjes.

De kunst is nu ook weer om precies op het goede moment in het liedje de greep te verplaatsen naar de juiste plek op de hals en daarmee het goede akkoord te spelen. Uiteraard moet je “slag” gewoon doorgaan zonder dat je even moet wachten omdat je greep nog niet goed staat. Oefen daar op!

Je ziet ook nu dat je soms maar een halve maat (2 tellen dus) het ene akkoord speelt en daarna gelijk weer het andere voor het overige deel van die maat (nog 2 tellen). De wisseling tussen de grepen gaat daar dus sneller. En ja, dat moet allemaal gladjes, zonder haperingen gespeeld worden.

Daarom nogmaals: begin super relaxed, sloom zelfs. Net zolang tot je het netjes kan. Pas dan ga je het tempo een klein beetje verhogen. Dan weer oefenen, oefenen, oefenen tot je dat tempo goed kan en pas dan weer iets sneller. Een metronoom is een super goed hulpmiddel daarbij. Er zijn prima apps die van je telefoon een metronoom maken. Zet hem op 4 tellen per maat.

Aan het laden…

Duurt het te lang?

Laad het document opnieuw

|

Openen in nieuwe tab

Downloaden [47.11 KB]

Toch graag nog wat hulp?

”Allemaal leuk hoor, zo’n snarenblog verhaal maar ik wil toch graag iemand die me vertelt of ik het wel goed doe…” Hoor ik je denken.
Nou dat kan. Neem b.v. een kleine leskaart. Dat geeft je recht op 3 lessen van 30 minuten die je kan bespreken, in overleg met mij, wanneer het je uitkomt. Het mogen ook lessen via een videoverbinding zijn.

Mini leskaart 3 keer 30 minuten met gratis proefles!

Mandoline akkoorden voor beginners les 1

J.W. van Zoelen on 6 november 2023

1 greep met 2 vingers is 3 makkelijke mandoline akkoorden voor beginners

In dit snarenblog verhaal krijg je 1 greep voor 2 vingers waarmee je 3 makkelijke mandoline akkoorden speelt. Ideaal als begin dus om mandoline te leren spelen.

Als je helemaal klaar bent met dit verhaal, de inhoud van dit verhaal dan hè, kun je verder met het vervolgverhaal: beginnersles mandoline deel 2.

Zoals je weet zijn er talloze liedjes die je met 3 akkoorden of minder kan begeleiden. Dat geldt dan dus ook voor mandolineakkoorden. Want, of er nu bij staat dat die akkoorden bedoeld zijn voor mandoline of b.v. voor gitaar of ukelele, dat maakt toevallig even helemaal niks uit! Want een C-akkoord bijvoorbeeld, is gewoon altijd een C-akkoord.

Het enige wat je moet weten, is hoe je op jouw instrument zo’n akkoord speelt. Dat maakt dan weer wel heel veel uit want een C-akkoordgreep voor mandoline ziet er wel totaal anders uit dan die voor ukelele of gitaar.

Tegen het eind van dit verhaal kun je een stukje bladmuziek (een pdf-je) downloaden in notenschrift en mandoline tab. Als je nog geen idee hebt wat Tab ofwel tabulatuur is, verwijs ik je graag naar mijn verhaal over tab.

Dan doe ik er ook nog 3 verschillende manieren bij van aanslaan (slagjes). Krijg je allemaal voor niets! Tenminste, ik hoop natuurlijk dat je de mandoline helemaal te gek gaat vinden en nog veel meer bij me wil leren en dan b.v. e en leskaart aanschaft. Maar dat mag je natuurlijk helemaal zelf weten.

Mandoline, wat is dat voor een instrument?

Ik hoorde voor het eerst bewust mandolinemuziek toen ik als kind graag naar een radiohoorspel luisterde. Vlak daarvoor was er een programma met country muziek dat als eindtune een pittig stukje bluegrass had met daarin het heldere geluid van een mandoline. Dat glasheldere snelle mandoline gepingel is me bij gebleven. En hoe!

Later hoorde ik in een pop-nummer opeens datzelfde mandolinegeluid. Het was de groep REM met het nummer “losing my religion” over een verlieservaring die aanvoelt alsof je je geloof verliest.

En dan heb je ook nog klassieke mandoline. Dat is ook echt heel mooi en prachtig! Neem nou mevrouw Lichtenberg. Bovenste plank werk!

Wist je trouwens dat ze in Zuid Amerika een heel eigen model mandoline hebben ontwikkeld? Ze noemen het “bandolim”. En spelen dat ze daar kunnen! Je swingt de pan uit. Luister maar eens naar Elisa Meyer Ferreira.

Afbeelding bij mandoline akkoorden en mandoline les . Plaatje van 2 mandolines

Maar nu terug naar beginnersniveau: mandoline akkoorden voor beginners:

Ben je een beetje omver geblazen door al dat hoog niveau-werk? Hoeft helemaal niet! Trust me. Ik ben je mandolineleraar, altijd geduldig, vriendelijk… Ik ga je een simpele manier geven om al gelijk leuk van start te gaan met mandoline leren spelen.

Dus: plectrum (zie ook de video) in de aanslag en gaan met die mando!

Neem nu deze akkoordgreep. Het standaard G akkoord. De verticale lijnen stellen de snaren voor. Nu heeft een mandoline 8 snaren en je ziet er hier maar 4 getekend. Dat is natuurlijk om inkt te sparen en de boel wat te versimpelen.

1 getekende lijn mag je opvatten als 2 snaren die vlak bij elkaar zitten. een snarenpaar, zou je dat kunnen noemen. Want zo werkt dat bij mandoline: telkens 2 snaren die dicht bij elkaar zitten. En die 2 worden op exact dezelfde toon gestemd. Dus, van boven naar onder in speelhouding: GG DD AA EE. Dezelfde stemming als een viool maar dan met dubbele snaren.

De horizontale lijnen stellen de fretten voor maar dat had je natuurlijk al in de gaten.

Ik zou dit mandoline akkoord met wijsvinger en middelvinger pakken. Dat zijn dan de 2 zwarte stippels. De 2 rondjes betekenen dat je die snarenparen niet moet aanraken met je “greephand”. Die mogen vrij klinken. Open snaren dus.

Afbeelding: mandoline akkoord G

We zullen onze oude vriend “Rocking Jacques” er maar bij halen. Een super bekende melodie (vader Jacob). Het fijne van hem is dat je aan 1 akkoord genoeg hebt b.v. het G-akkoord. Ik heb er een filmpje van gemaakt. Waarin ik ook nog eens wat verschillende ideeën verklap over hoe je dat dan doet.

Ik heb van het laatste stukje van deze video ook nog een YouTube short gemaakt. Dat is de mandoline play along van dit liedje.

Zelfde greep, ander plekje op de mandoline = ander akkoord

Dat is nou zo leuk aan de mandoline! Je kan dingen zomaar een verdieping hoger of lager pakken (in speelhouding dan hé). Het wordt dan een ander akkoord.
Zo zie je hier dat je de G-akkoord greep van net, nu op 2 andere snaren neerzet en voilà, daar heb je het C akkoord.
Zorg er ook hier voor dat de “open” snaren, die waar de rondjes boven staan, ook echt vrij kunnen klinken. Dat je er niet tegen aanzit met de zijkant van een van je vingers.

mandoline akkoord C schematisch weergegeven

En dan gaan we gewoon eens gek doen! We verplaatsen dezelfde akkoordgreep nog een verdieping omhoog op de hals van de mando (in de houding zoals je speelt, in het diagram dus eentje naar links).

Je krijgt nu een mandolineakkoord met een wat exotische naam: Fmaj7 of meer officieel F majeur 7. Niet zenuwachtig worden! Het is een makkelijke greep. Je kan hem meestal prima gebruiken als “gewoon” F-akkoord.

Vindt je die wat raadselachtige klank in dit mandoline akkoord toch niet zo fijn, dan kun je gewoon alleen de bovenste 3 snaren (de 3 linkse in het diagram) laten klinken. Dan is het weer gewoon een F-akkoord zonder complexe dingen erbij.

Toch graag nog wat hulp?

”Allemaal leuk hoor, zo’n snarenblog verhaal maar ik wil toch graag iemand die me vertelt of ik het wel goed doe…” Hoor ik je denken.
Nou dat kan. Neem b.v. een kleine leskaart. Dat geeft je recht op 3 lessen van 30 minuten die je kan bespreken, in overleg met mij, wanneer het je uitkomt. Het mogen ook lessen via een videoverbinding zijn.

Mini leskaart 3 keer 30 minuten met gratis proefles!

Je kan nu dus op 3 verschillende toonhoogtes “Rocking Jacques” begeleiden. Ik heb een YouTube short filmpje gemaakt waar ze in 1 minuut alle 3 voorbijkomen. De “slag” die ik hierin toepas, is wel wat ingewikkelder (met afdempen en zo), maar je kan hem toch best meespelen op de manieren zoals ik in dit verhaal heb uitgelegd.

Hier heb je ook nog een pdf bestandje van debladmuziek zowel in het notenschrift (standard notation) als mandoline tab van het liedje “Rocking Jacques” in de toonsoort G. Het is ongeveer zoals ik het speel in het laatste stukje van de lange video hier ergens verder naar boven in dit verhaal.

Als je van de noten niets begrijpt en van die cijfers met allerlei stokjes eraan getekend ook niet veel, dan moet je het verhaal over Tabulatuur maar eens bekijken. Maar het gaat hier natuurlijk meer om de akkoorden op de mandoline.

Daar heb ik trouwens ook nog een YouTube short filmpje van gemaakt. Bij dit liedje gebruik je dus uitsluitend het mandolineakkoord G om te begeleiden.

Aan het laden…

Duurt het te lang?

Laad het document opnieuw

|

Openen in nieuwe tab

Volgende keer weer verder met de mandoline akkoorden.

In een volgend verhaal gaan we liedjes erbij pakken waarin je meerdere mandolineakkoorden gebruikt. Je zal dus na een x aantal maten moeten overstappen op een ander akkoord en dan na zoveel maten weer. Maar met de nu gebruikte mandoline akkoorden G, C en Fmaj7 moet dat te doen zijn.

Er komen natuurlijk nog andere akkoorden bij zoals D en A maar, geen zorgen, op de mandoline heb je veel mogelijkheden: moeilijke maar ook makkelijke.

Dit hele verhaal inclusief liedjes en youtube filmpjes krijg je helemaal gratis en voor niks van mij.
Mocht je me toch willen steunen om meer van dit soort verhalen te maken en daar veel tijd in te steken: dat kan. Een kleine donatie is altijd welkom. Voel je vooral niet verplicht. Het is absoluut vrijwillig.

Een ballad begeleiden op gitaar ukelele of mandoline.

J.W. van Zoelen on 14 november 2018

Een verhalend lied ofwel een ballad begeleiden:

Een ballad begeleiden op gitaar ukelele (ukulele) of mandoline, hoe pak je dat aan? Dat is de vraag waar dit nogal uitgebreide verhaal over gaat.

Ik heb hierover al eens een stuk of 3 “tips voor snarenplukkers” geschreven en rondgestuurd. Bij deze heb ik het hele verhaal over een ballad begeleiden, samengevoegd en er hier en daar nog een beetje aan geschaafd.

Country blues traditie

Ballads heb je in allerlei soorten en maten maar de country blues traditie staat er wel wel bol van. Vandaar dat ik als voorbeeld het project “ballad begeleiden” hiervoor heb gekozen.

Mijn voorbeeld is het lied: barre vakantie blues. (Nederlandse tekst van mijn hand op Reuben’s Train.) Te openen met TEF-view. (Hier heb ik ook een artikel over geschreven.)

Omdat ik graag met mijn eigen materiaal werk, ben ik mijn home studio ingedoken en heb het hele nummer opgenomen.

Wil je de nieuwste verhalen en tips voor snarenplukkers per e-mail ontvangen? Schrijf je nu in.

[mc4wp_form id=”634″]

Om een beetje gevoel te krijgen bij een verhalend lied/ ballad begeleiden, is het goed om je eerst maar eens in de inhoud, het verhaal zelf, van zo’n lied te verdiepen!

Ik heb een fijn voorbeeld gemaakt door een Nederlandse tekst te maken op het lied “Reuben’s Train“. Een lekker blues-achtige melodie die je met 2 akkoorden kan begeleiden en dat hoeft absoluut niet saai te zijn! Maar het is wel een kunst apart.

Nachtelijk misbaar….

Laten we gewoon maar eens beginnen met een verhaal! Daar gaan we dan telkens scenes uit plukken. Dat worden de coupletten. Dan hebben we nog een refrein. Het is het mooiste als dit door het voorgaande couplet steeds een iets andere lading krijgt.

Zaten we fijn op de camping, heerlijk weer, 2 muziekinstrumenten, vrouw en kinderen mee, alle rust… overdag ja…

ballad begeleiden gitaar ukelele mandoline

Maar ‘s nachts: De eigenaar had enkele kippenhokken. Vlakbij ons veldje. En daarin per hok 1 uit de kluiten gewassen haan met wat kippen. Op een weilandje naast de camping woonde een eenzame ezel.

Gevolg: om half vijf in de ochtend werd de 1^e haan wakker en liet dat luid en duidelijk horen. Tegen de tijd dat de 5^e haan uitgekraaid was, werd de ezel wakker en begon hartverscheurend te balken dat hij zijn moeder kwijt was.

Toen dat beest eindelijk zijn kop hield, kropen alle boeren uit de buurt op hun tractors, combines enz. en kwamen volgas langs onze tent rijden.

Heerlijke vakantie: Heeft me geïnspireerd tot de barre vakantie-blues!

We zijn er jaren niet geweest. Het is er alle dagen feest.
We gaan naar: Joost mag weten waar.

Daar gebeurt het me alweer. Dat heb ik nou elke keer.
We gaan naar: Joost mag weten waar.

Maar in de nanacht ben ik bang. Er is van alles aan de gang.
En ze maken een vreselijk misbaar.

Daar gebeurt het me alweer. Dat heb ik nou elke keer.
En ze maken een vreselijk misbaar.

Ik word weer wakker. Zo te zien is het al een uur of tien.
Het ontbijt en de koffie staan al klaar.

Daar gebeurt het me alweer. Dat heb ik nou elke keer.
Het ontbijt en de koffie staan al klaar.

De “bladmuziek”

Ik heb weer een TEF-file gemaakt van de melodie: barre vakantie blues met akkoorden. (Zie mijn artikel: moeite met noten lezen. Dan weet je alles over hoe je zo’n bestand moet openen)

Groot voordeel van deze soort “bladmuziek” is dat je het kunt afspelen op ieder gewenst tempo. Je kan partijen (modules) aan en uit zetten.

Modules 1,2,3 bevatten de “kale” melodie op ukelele (module1) gitaar (2) en mandoline (3). De modules 4,5,6 zijn begeleidingen met de verschillende instrumenten.

Voor we er allerlei muzikale trucs en grappen op los gaan laten:

De melodie in je hoofd stampen.
meezingen, neuriën of fluiten en akkoorden erbij spelen.

gitaar en mandoline in D: akkoorden D en A7
ukelele (ukulele) in C. Akkoorden C en G7. Om mee te spelen, heb je een capo nodig (vakje 2). Of je stemt alle snaren 1 hele toon hoger. (zie ook mijn vorige artikel: hoe gebruik je een capo?)

Barre Vakantie Blues gitaar:

Om enig idee te krijgen van het lied heb ik hier een filmpje. Hoewel ik hier meer doe dan alleen de ballad begeleiden, kun je de melodie er goed uit halen. Akkoorden kun je er prima tegenaan spelen.

Een beetje bekomen van het barre vakantielied? Hier wat ideeën voor het begeleiden:

Altijd als eerste de vragen:

Wat voor sfeer heeft het lied.
Hoe gaan we die sfeer in de begeleiding laten klinken?

Naar mijn idee is dit nu typisch een verhalend lied ofwel een ballad. Dat kan zitten in de tekst maar zeker ook in de muziek zelf:

Meestal een medium tempo (je moet het wel kunnen volgen).
Vaak wat dramatisch.
In dit geval: met behoorlijk wat blues-kruiden erdoor.

Drop D stemming:

Het lied wordt begeleid met 2 akkoorden de D en de A7. Dé gelegenheid voor de drop D stemming. Huh watte? Het is niet zo moeilijk:

Stem je gitaar met 1 stemapparaat op de gewone manier.
Je lage E snaar ga je nu beetje bij beetje losser draaien tot je stemapparaat D aangeeft.
Stem de andere snaren nogmaals. Die kunnen nu iets ontstemd zijn.

Als je nu en D akkoord pakt kun je alle 6 snaren gebruiken. Je lage E-snaar is nu een ultra lage D-snaar geworden! Dat klinkt echt héél vet bij een D akkoord.

Een mooie manier van een ballad begeleiden: zie ook het filmpje.

Sla de D-snaar aan
strum lichtjes over de 3 dunste snaren met daarop het D-akkoord,
speel A-snaar
strum lichtjes D akkoord op 3 dunste snaren,
speel ultra lage D-snaar
strum lichtjes,
speel weer A snaar etc.

Met het A7 akkoord doe je iets dergelijks maar dan sla je de A-snaar en de D-snaar aan tussen de akkoord-strums.

Vreselijke, nachtelijke ukelele blues/ ballad begeleiden op de uke:

Op de ukelele/ ukulele is dit ook een heel fijn lied! Blues-achtige muziek gaat geweldig op de uke! De echte rauwe emotie spettert het klankgat uit. Toch wordt het nooit te grof. Het blijft wel een ukelele. Een ballad begeleiden op de uke en dan een beetje bluesy, is heerlijk om te doen!

We pakken de TEF-file er weer bij. Ik heb hem ook voorzien van een module met ukelele akkoorden. De grepen zijn C5 (leg ik uit) en G7. Om op gelijke hoogte met de gitaar en mandoline te komen, moet je een capo in het 2^e vakje zetten of je snaren een hele toon hoger stemmen.

Wat is C5?

ballad begeleiden ukelele / ukulele

Een C5 ofwel en C powerakkoord is een C akkoord waar we de toon E uit hebben gehaald. Blijven over de tonen C en G en dat kunnen er meerdere zijn. Dit geeft een beetje een druk en krachtig akkoordgeluid.

In snaarinstrumenten geheimschrift: 0033. Dat wil zeggen: bovenste 2 snaren (in speelhouding gezien) niets indrukken. Onderste 2 snaren allebei in 3^e vakje ingedrukt. Zie ook afbeelding.

Past prima bij dit lied, Vanwege de inhoud maar ook vanwege de melodie. Die is namelijk opgebouwd uit noten van de mineur blues-ladder. Dat geeft die wat schurende klank aan het lied.

Ballad begeleiden op de ukelele / ukulele: verdere ideeën.

Nadrukken wat meer op de 2^e en 4^e tel van de maat
De benadrukte tellen kort afbijten door b.v. de slaghand telkens op de snaren te laten landen direct na het aanslaan van je akkoord.

Om alvast wat “in the mood” te komen heb ik een filmpje gemaakt waarin akkoorden en melodie in elkaar gevlochten zijn.

Een ballad begeleiden op de mandoline:

Onbekend maakt onbemind. Dat geldt zeker voor de mandoline. En dat is een oud verhaal.

Begin vorige eeuw in Kentucky Amerika leefde de muzikale familie Monroe. De jonge Bill was voorbestemd voor de mandoline. Andere instrumenten werden al bespeeld door ouders en oudere broers.

Dat vond hij niet zo leuk. Mandoline werd als een soort kindergitaar beschouwd.

Maar hij heeft ze allemaal terug gepakt! Hij ontwikkelde een buitengewoon felle virtuoze stijl. Later werd daar ook een speciaal model mandoline voor ontwikkeld bij Gibson.

Oké oké, genoeg geschiedenis! Het is gewoon een gaaf instrument om lekker mee te keer te gaan (of juist prachtig melodieus te bespelen). Onze ballad begeleiden gaat ook fijn op de mando!

De trucjes die ik hier wil bespreken zijn, met wat goede wil, ook op gitaar en ukelele toe te passen.

Alweer de TEF file erbij gepakt. De 6^e module is de mandoline begeleiding. Bij de midi options kun je het tempo instellen.

Trucjes en kunstjes:

In de video doe ik eerst de trucjes voor met een D akkoord. Daarna speel ik het liedje met wat tierelantijntjes aan de melodie geplakt.

Afdempen onder de vingertoppen van de “greephand” door telkens de “knijp” even los te laten direct na het aanslaan. Op de 2^e en 4 e tel.
Op de 4^e tel de complete greep 1 vakje richting de kop te schuiven. Daarna weer snel terug naar de goede plek voor tel 1 van de volgende maat

Transponeren Hoe doe je dat?

J.W. van Zoelen on 18 oktober 2018

Toontje hoger, toontje lager? Hoe moet dat nu met mijn akkoorden?!

Dit verhaal gaat over transponeren. Wat het is en hoe je het eenvoudig kan doen. En je krijgt er gratis van mij een super handig hulpmiddel voor: de transponeerschijf.

De dubbele wijzerplaat-truc (ofwel het werken met de transponeer-schijf).

Stel, je hebt net als ik, het stembereik van een volwassen zeekoe (of juist dat van een pasgeboren muis). Dan is het soms lastig meezingen met allerlei liedjes en liederen. Die staan altijd op de verkeerde toonhoogte! De akkoorden die erbij staan dus ook! Wat nu?

Gewoon niet zingen. Laat maar aan anderen over.
Playbacken. Hou je toch de schijn op…
Alleen inzetten met zang en het verder bij spelen op je instrument houden.

Dat laatste werkt nog het best als je een groepje mag aanzwengelen/ begeleiden die de liedjes verder kan dromen.

Toch graag nog wat hulp?

”Allemaal leuk hoor, zo’n snarenblog verhaal maar ik wil toch graag iemand die me vertelt of ik het wel goed doe…” Hoor ik je denken.
Nou dat kan. Neem b.v. een kleine leskaart. Dat geeft je recht op 3 lessen van 30 minuten die je kan bespreken, in overleg met mij, wanneer het je uitkomt. Het mogen ook lessen via een videoverbinding zijn.

Mini leskaart 3 keer 30 minuten met gratis proefles!

Transponeren hoe, wat en waarom?

Soms wil je gewoon je eigen lied zingen en begeleiden op gitaar, ukelele (ukulele) of mandoline. Dan is het fijn als je prettig in je stembereik kan gaan zitten. Maar: die dekselse akkoorden. Hoe moet dat nou weer?
Je ontkomt er niet aan: Je moet gaan transponeren. Het hele lied moet een stukje hoger of juist lager worden en de akkoorden moeten dus ook mee veranderen.

Tijd voor zwaar geschut: de dubbele wijzerplaat (transponeerschijf):

Aan het laden…

Duurt het te lang?

Laad het document opnieuw

|

Openen in nieuwe tab

Downloaden [315.19 KB]

Afbeelding transponeerschijf bij transponeren hoe doe je dat?

Je kan zo’n ding heel makkelijk zelf maken. Dubbele wijzer ofwel transponeerschijf zoals hierboven staat, kun je downloaden en uitprinten op stevig papier. 2 cirkels uitknippen. Gaatje in het midden prikken. Splitpen erdoor doen en hij is klaar voor gebruik. Als het goed is komt het er zo uit te zien:

Als dat allemaal te veel werk voor je is, kun je zoiets ook kopen voor een enkele euro:

Voorbeeld:

Een liedje b.v. jingle bells. De eerste 2 regels van het refreintje hier als ukelele TAB (zie mijn verhaal over watTab ofwel tabulatuur is)met noten en de akkoorden C, F en G7. (Akkoorden kun je op ieder instrument spelen.) Makkelijk te spelen maar laag om te zingen, voor mij. Toontje hoger graag! De melodie iets hoger zingen, dat is allemaal wel te doen maar welke akkoorden er dan bij gaan horen?

afbeelding bij: transponeren hoe doe je dat. Liedje jingle belles ukelele

Benodigde tijd: 15 minuten

Hoe werkt transponeren met de dubbele schijf.

Startpositie

Draai de C van de bovenste schijf onder de C van de grote schijf (startpositie). Alle letters van de bovenste en onderste schijf liggen dus recht op elkaar.
een hele toon (= 2 halve tonen) verder draaien

Bovenste schijf 2 taartpunten (= 1 hele toon) verder draaien. Binnenste C staat nu bij buitenste D. C akkoord moet dus D worden.
Aflezen: wat wordt wat?

Nu nog F en G: Kijk bij binnenste F daarbij staat nu buitenste G. Dus F wordt G.
Bij de binnenste G zie je nu een A. Dus: G wordt A.

Bij elkaar genomen: C, F en G7 wordt D, G en A7. De achternaam 7 van het akkoord neem je gewoon mee.

Oké, deze was makkelijk. Dat was uit je hoofd ook nog wel gelukt. Probeer maar eens een lied in bes met de akkoorden B^b, E^b en F.

Succes!

De schijf is ook erg handig om met de capo te werken. Maar daarover heb ik een nieuw artikel geschreven: Hoe gebruik je een capo?

Begeleiden in 3/4 maat met gitaar

J.W. van Zoelen on 11 oktober 2018

afbveelding bij begeleiden 3/4 maat met gitaar

Zweten voor een volle zaal.

Dit verhaal gaat over waargebeurde narigheid met het begeleiden van een lied in 3/4 maat met gitaar. Het had ook met ukelele of mandoline kunnen zijn. Maakt voor de strekking niet uit.

Stond ik daar 1^e kerstdag (een aantal jaar geleden dus ik kan het nu wel vertellen) voor een volle kerk een groepje kinderen te begeleiden met gitaar. Samen met de organist. Ieder apart voorbereid….. Dat had ik beter niet kunnen doen!

Mensen die gewend zijn alleen te spelen, nemen het niet altijd even nauw met de maat. Op de een of andere manier gaat het met een 3/4 maat vaak mis…

Drama met begeleiden in 3/4 maat met gitaar.

Ons kerstlied had ook een ¾ maat. Aan het eind van iedere zangregel een lang aangehouden toon van soms wel 6 tellen. Dat werd de organist toch wat te gortig. Hij hakte er lustig op los! Hier en daar werden stukken maat weggehakt. Hup, volgende regel! Daar viel niet mee samen te spelen! Stond ik daar mooi voor gek…

Dus: Speel nooit samen met een organist. Onzin natuurlijk. Gitaar (al of niet elektrisch), mandoline of ukelele (of ukulele) kan zeker wel een spannende combinatie zijn met orgel of andere toetsen.

MAAR iedereen moet zich wel aan de maat houden! En bij langzame liederen met lang aangehouden klanken aan het einde van de regel, moet je wel zeer serieus tellen. Maar hoe?

Zing de hele melodie met telwoorden i.p.v. de tekst.
Gebruik je instrument als drumstel. Tik de maat mee: boem tik tik, boem tik tik etc. (bij een ¾ maat).
Gebruik een muziekschrijf- en afspeelprogramma op computer, tablet of smartphone (b.v. TablEdit). Als het daarin goed staat, smokkelt het nooit met de tellen.

Voorbeeld:

Om in de sfeer te blijven “The old rugged cross”. Neem nu de uitvoering van wijlen Johny Cash. https://www.youtube.com/watch?v=fuudlTywjsM Ook een in ¾ maat langzaam en lange uiteinden van zangregels.

Hij zingt het in de toonsoort E. Met de akkoorden E, A en B7 kun je vrij gemakkelijk meespelen.

begeleiden 3/4 maat met gitaar

Ik heb een versie van old rugged cross voor gitaar geschreven in tabledit. De lang aangehouden noten worden opgevuld met licht akkoord gerinkel. Zo speel je de melodie en begeleiding in 1 en hetzelfde stuk.

Voor mijn versie gebruik je de akkoorden G, C en D. Capo in het 3^e vakje en meespelen met de aangegeven akkoorden. Geldt ook voor Uke en Mando.

Koop geen slecht afgestelde gitaar, ukelele, mandoline!

J.W. van Zoelen on 4 oktober 2018

slecht afgestelde gitaar

Waarom een slecht afgestelde gitaar, mandoline of ukelele/ ukulele een pijnlijke zaak is.

En hoe het anders kan en moet. Je wil namelijk geen slecht afgestelde gitaar of welk ander snaarinstrument dan ook! Je wil met veel plezier muziek maken. En ook lang achter elkaar en zonder pijn.

Oké als je nieuw bent in snaarinstrumentenland, heb je nog van die eeltloze vingertoppen. Dus een beetje pijn ga je in het begin altijd wel krijgen maar dat bedoel ik niet.

Kwam een man in de muziekwerkplaats…

slecht afgestelde gitaar

(niet de persoon op de foto)

Werd door vrouw en kinderen, geblinddoekt, naar binnen geduwd. Kreeg een nieuwe gitaar in z’n handen geduwd. Surprise! Voor z’n 50^e verjaardag. Een uur les en een nieuwe gitaar!

Helemaal leuk! Maar….., hij ging het geen uur volhouden. Te veel pijn aan de vingers. Snaren stonden echt veel te hoog. Ik heb de laatste 20 minuten besteed aan het (deels) afstellen van de gitaar. Was hard nodig. Maar eigenlijk is het schandalig voor een nieuw muziekinstrument!

Oké, het was de goedkoopste gitaar uit de muziekwinkel. (De aardige verkoper had hem nog gestemd maar dat is geen afstellen…) Eenvoudige kwaliteit dus. Maar ook een eenvoudige muziekinstrument moet technisch in orde zijn!

Hoe voorkom je nu een kat in de zak?

Waar je altijd op moet letten voor je je zuur verdiende spaargeld investeert in een gitaar of vergelijkbaar muziekinstrument: Doe het als de verkoper meekijkt. Die heeft er lang niet altijd verstand van. Jij nu wel! (Een beetje, maar dat hoeft de verkoper niet te weten.)

Nodig:

Stemapparaat
Liniaaltje.
(led) lampje.

Vuistregels afstelling gitaar e.d.

Benodigde tijd: 15 minuten

Hoe je een goed/ slecht afgestelde gitaar, ukelele of mandoline herkent.

Hals
De hals van een gestemde ukelele, gitaar of mandoline mag niet meer dan een piepklein beetje buigen door de trekkracht van de snaren.
Als je een snaar in het 1e vakje en in het 12e vakje indrukt, moet de snaar net een haartje vrij liggen in het midden. Bij de meeste staalsnarige gitaren, sommige klassieke gitaren en bij alle elektrische gitaren zit er een verstelbare stalen pen in de hals waarmee dit ingesteld kan worden.
Wat je in elk geval niet moet hebben is een achterover gebogen hals! Kijk ook even met 1 oog vanaf de kop langs de hals. Dat staat altijd heel vakkundig.
Snaarhoogte bij de 12e fret
Het gaat hier om de ruimte tussen de bovenkant van de 12e fret en de onderkant van de snaar op die plek. Dit moet niet te veel zijn. Dan speelt het zwaar. Maar ook niet te weinig. Dan kletteren de snaren te snel.
Het verschilt een beetje per instrument en per bespeler. De een heeft een veel zachtere manier van spelen dan een ander. Dan kan het instrument wat lager staan afgesteld:
klassieke gitaar: dikste snaar tussen de 3 en 4mm ruimte tussen snaar en fret. Dunste snaar tussen 2 en 3mm. Westerngitaar: tussen de 2 en 3mm op de dikste snaar en tussen de 1,5 en 2mm op de dunste snaar. Ukelele: tussen de 2,5 en 2 mm op de dikste snaar. Let wel op dat is meestal de C snaar ofwel de 2e van boven in speelhouding. Tussen de 1,5 en 2 mm op de dunste snaar.

Elektrische gitaar: en mandoline

slecht afgestelde gitaar

Octaaf-zuiverheid
Stem de snaren van het instrument wat je in handen hebt met een stemapparaat. Kijk nu per snaar of hij bij de 12^e fret dezelfde toon aangeeft op het stemapparaat en wel precies zuiver. B.v. als je een E- snaar net zuiver gestemd hebt moet hij in het 12^e vakje ook een zuivere (hoge) E aangeven op het stemapparaat. Dat geldt ook voor alle andere snaren. A-snaar 12e vakje = zuivere hoge A. G- snaar 12e vak = zuivere hoge G etc.
Snaarhoogte bij de topkam
Hier moeten de snaren zo laag staan dat ze net niet aanlopen op de 1e fret.
Druk een snaar in tussen de 2^e en 3^e fret. Bekijk de ruimte tussen de bovenkant van de 1^e fret en de onderkant van de snaar. Mag maar heel weinig zijn: dikte van een stevig papiertje. Net te zien met een lampje. Dit moet je per snaar apart en voor alle snaren afzonderlijk bekijken.
Mooie tonen in alle vakken op alle snaren
Verder is het raadzaam om op iedere snaar even alle mogelijke tonen te spelen. Gewoon beginnen bij een open snaar, dan diezelfde snaar ingedrukt in het 1e vakje, dan in het 2e vakje enz.
Let op dat je allemaal duidelijke tonen krijgt zonder “rammels”

Het kan ook zijn dat je 2 dezelfde tonen hoort in 2 aangrenzende vakjes op 1 snaar. Dan liggen de fretten ongelijk. Foute boel! Als je geluk hebt, ligt er maar 1 fret te hoog. Als je pech hebt liggen ze allemaal ongelijk of als het een gebruikt instrument is, heb je hier misschien fretslijtage. Dan is een complete fretdress nodig. Dat is best een groot (prijzig) werk.

Niet goed? Dit instrument veroorzaakt pijn en/ of rare bijgeluiden! Het is een slecht afgestelde gitaar, uke of mando! Daar moet iets aan gedaan worden. Zo iets laat jij je niet verkopen. Tenzij ze bereid zijn het gratis op te lossen of wat van de prijs af te doen. Dan kun je het misschien zelf wel.

Zie je het niet zitten om het zelf te doen?

Je kan het afstellen of repareren van je gitaar, mandoline of ukelele (ukulele voor de engels sprekenden) door mij laten doen. Een kleine afstelbeurt doe ik voor €20,00. Vaak is dat al afdoende. Een enkele keer is er meer tijd nodig maar het gaat altijd in overleg.

Akkoorden afdempen! Gitaar Uke Mando

J.W. van Zoelen on 27 september 2018

Afbijten, akkoorden afdempen, chops spelen, staccato…

Het is maar hoe je het noemen wilt. Akkoorden afdempen is een super effectieve manier om accenten te leggen in je begeleiding.

akkoorden afdempen

Hoe doe je zoiets dan?! Het kan op verschillende manieren die verschillend klinken:

“slaghand” direct na de slag op de snaren kantelen.
Bij gesloten akkoorden: De akkoordgreep direct na het aanslaan net niet helemaal loslaten.
Een vinger die je over hebt van je “greephand”, dwars over de snaren leggen direct na het aanslaan.
“Palm muting” voor kleine slagjes b.v. met powerakkoorden. Hoewel dit eigenlijk hier niet gebruikt wordt om accenten te leggen, noem ik hem toch. De begeleiding in het TEF-view voorbeeld kun je hiermee n.l. wat lekkerder “crunchy” laten klinken.

Allemaal abrakadabra? Dan is er geen ontkomen aan. Er moet gefilmd en bekeken worden.

Voorbeeld afdempen van akkoorden: “Grote teen blues” in A.

Bekijk ook de TAB grote teen blues A. Ik heb hem als TEF-file uitgeschreven. Om die te openen heb je TEF-view nodig. Gratis te downloaden. Zie ook mijn artikel “moeite met notenlezen“.

Hoewel het allemaal gitaarpartijen zijn, is hij ook bruikbaar mandoline en ukelele/ ukulele. Als je de goede akkoorden er maar bij speelt. De melodie met daarbij de akkoordsymbolen is het belangrijkst voor nu.

Als bonus zit er een solo bij die bijna helemaal op 1 en dezelfde toon gaat. Met de juiste timing en tegen de akkoorden klinkt die, gek genoeg, niet eentonig. Kan op ieder instrument met een e-snaar gespeeld worden (voor het grootste gedeelte van de solo in het 5^e vakje).

De akkoorden zijn A, D en E en daar kun je in dit geval gerust A7, D7 en E7 van maken. Bij blues-liedjes werkt dat altijd goed. Bij sommige black gospel – liedjes ook.

In de video laat ik de verschillende manieren van afdempen zien op gitaar, mandoline en ukelele/ ukulele. De afdemp-kunsten kun je op elk van de instrumenten toepassen.

Begeleiden met ukelele, mandoline en gitaar dl.2 vlot lied

J.W. van Zoelen on 20 september 2018

Eenvoudig (en) goed begeleiden dl.2 vlot lied.

Nu wat tips voor het begeleiden met ukelele / ukulele, mandoline en gitaar maar dan van een iets vlotter lied. Ik wil het hebben over:

Nadruk verleggen van “strong beats” naar “weak beats”.
Hoe je dat zoal kan doen.
Hoe je er geen “lompe klompendans” van maakt (tenzij je dat nu juist helemaal geweldig vindt).

Het voelt het meest logisch aan om, in een maat van 4 tellen, de 1^e en 3^e tel te benadrukken met de begeleiding. Die worden wel de “strong beats” genoemd. In de melodie zit dat gevoel meestal ook.

Een lied kun je alleen veel leuker laten klinken door in je begeleiding de nadruk daar nu juist iets vanaf te trekken en meer op de 2^e en 4^e tel te leggen. Dit kun je heel sterk doen of juist wat meer subtiel.

Valkuilen:

Als je het overdrijft, wordt het al gauw een “lompe klompendans”.
Zangers (m/v) in de steek laten. Die willen wel íets horen op de 1^e tel. Anders wordt het onduidelijk.

Enkele Vuistregels:

De accenten speel je wat harder (veel snaren goed raken) en de andere tellen wat zachter (maar enkele snaren lichtjes raken).
De accenten kort afbijten, werkt goed. Akkoorden gelijk na het aanslaan afdempen op de 2^e en 4^e tel dus. Tel 1 en 3 sla je wel aan maar dan wat zachter.
De tellen 1 en 3 op een of meer lager klinkende snaren spelen en de tellen 2 en 4 op de hoog klinkende snaren.

Als voorbeeld

wil ik de sambal song er bij pakken. Een liedje wat ik gemaakt heb voor het project “snarenbende”.

Het is een TEF file. Hierover heb ik het artikel “moeite met noten lezen” geschreven.

Werkwijze begeleiden met ukelele / ukulele, mandoline en gitaar:

Het is een super eenvoudig lied omdat het maar 1 akkoord heeft: Am7. Zie afbeeldingen.

begeleiden met ukelele mandoline gitaar dl2 — gitaar Am7 akkoord

elektrische gitaar A5 akkoord

ukelele Am7 akkoord

mandoline A5 akkoord

Voor de uke is dat: gCEA ofwel de 4 open snaren. Je kunt dat noteren als 0000 (Op iedere snaar niets indrukken).
Gitaar: x02010 De dikste E snaar sla je dus over.
Op elektrische gitaar kun je een A powerchord nemen: x02xxx waarmee je lekker kan scheuren. Meer over powerakkoorden op elektrisch gitaar vindt je in een speciaal hierover geschreven verhaal: elektrische gitaar les 1
Mando: 2200 werkt goed. Dit is ook een powerchord.

Probeer a.d.h.v. de geluidstrack, de TAB en natuurlijk de afspeelfunctie van TEF-view, mee te spelen. Succes!

Begeleiden met gitaar, ukelele, mandoline.

J.W. van Zoelen on 13 september 2018

Eenvoudig (en) goed begeleiden met gitaar, ukelele (ukulele) of mandoline.

“Hoe doe je dat nou: Echt goed een lied begeleiden met gitaar, ukelele (ukulele) of mandoline? Bij mij klinkt alles hetzelfde.”

Een vraag die ik wel eens krijg. Je kent best wel een aantal akkoord-grepen. Je kan ze ook al redelijk overpakken. Maar hoe pas je dat nu toe?

Hoe voorkom je dat:

alles ene dreun wordt.
“stille nacht” hetzelfde gaat klinken als “oerend hard”.

Valkuilen waar ik zelf ook wel eens ingelopen ben:

Alle kunstjes en trucjes die je weet, in 1 lied proppen. Dat wordt gegarandeerd erg rommelig.
Telkens van ritme veranderen.
Op elke lettergreep een flinke ram geven op alle snaren in de hoop dat je greep goed is.

Vuistregels:

Hou het simpel en duidelijk. (Zet je ego aan de kant. Het lied moet tot z’n recht komen.)
Kies 1 vast ritme wat je (bijna) iedere maat herhaalt. Het hele lied lang of een gedeelte. B.v. couplet het ene ritme refrein een iets ander ritme.
Leg een super duidelijke nadruk ergens in de maat.

Met dat laatste bepaal je voor een groot deel de sfeer van het lied. Natuurlijk is het tempo ook erg bepalend.

Bij een gedragen nummer leg je de nadruk op de 1^e tel. Daarna rinkel je zachtjes op de andere tellen van de maat. Het tempo ligt niet al te hoog.

Een voorbeeld:

Onze eerbiedwaardige “Broeder Jakkes”. Ofwel Vader Jacob of hoe je hem maar wil noemen.

Eerst maar eens luisteren:

Dat klinkt gedragen. Het hele lied gaat op slechts 1 akkoord en de nadruk komt vol op de 1^e tel.

Ik heb het voorbeeld uitgeschreven als TEF file voor gitaar, mandoline en ukelele/ ukulele. Om het e openen heb je Tef-view nodig. (Zie vorige artikel: “moeite met noten lezen” voor een uitvoerige beschrijving.) Je kunt rechts boven in je TEF view scherm de verschillende instrumenten aan-of uitklikken.

Als je een iets moeilijker lied begeleidt zal je zien dat het bij het wisselen van de akkoorden snel mis gaat. Goed om daar extra aandacht aan te geven. Oefen net zo lang tot je, ondanks het wisselen van greep, je accent legt waar je hem wilt hebben.