Powerchords over heel de hals

Dit is les 3 in de serie powerakkoorden. Je gaat nu powerchords over heel de hals leren spelen op je (elektrische) gitaar. Denk je nu bij jezelf: huh powerchords, powerakkoorden? Waar heeft hij het over? Dan raad ik je aan om powerakkoorden les 1 door te werken en wellicht is het een goed idee om zelfs powerchords lesje 0 erbij te pakken. Je weet nooit wat je daar nog wijzer van wordt…


In dit verhaal heb ik ook 2 YouTube filmpjes van mijn hand ingesloten. Hou mijn YouTube kanaal maar in de gaten en als je jezelf wil abonneren, zou ik dat super vinden Alvast bedankt! (Ook bedankt als je je al lang geabonneerd hebt.)


Powerakkoorden over heel de hals, waarom dan?

In mijn vorige 2 snarenblog verhalen bleven we in de “open positie” ofwel het gebied op je gitaar van de eerste paar vakjes. Je gebruikte daarbij ook open snaren. Je had vaak maar 1 vinger nodig! Dat is natuurlijk een mooi begin maar het heeft zo zijn beperkingen.

En ja waarom zouden al die andere fretjes ooit op je gitaar gemaakt zijn als je ze niet gebruikt? Kom op! Gewoon op ontdekkingsreis gaan op die hals. Je kunt weer een hele serie nieuwe akkoorden en gitaartrucs leren.

Als je een paar dingen snapt en een zelfde greep op verschillende plekken kan neerzetten en verplaatsen, ben je weer een heel stuk verder! Je kan dan in alle toonsoorten spelen en het is nog steeds niet al te moeilijk.

Powerchords zijn ook veel makkelijker dan b.v. barré akkoorden. En je hebt niks meer te stellen met majeur of mineur. Een Bm akkoord wordt gewoon een B powerchord. Om maar een voorbeeld te noemen.


Powerchords over heel de hals, hoe dan?

Jaha, nu komt het: de “gouden” greep waarmee je alle powerakkoorden kan spelen.

Hier is hij afgebeeld als het G powerakkoord en wel de 3 snarige versie zoals ik hem zelf graag speel. Op de lage E snaar (meest links) staat dan in vakje 3 mijn wijsvinger. Op de A snaar in vakje 5 mijn ringvinger en op de D snaar in vakje 5 mijn pink.

De snaren die niet mee doen, die met de kruisjes, die moet je weg dempen onder je wijsvinger. Je wijsvinger moet dus een beetje plat komen te liggen.

Nee, geen angst, het is geen barré akkoord! Het lijkt er uit de verte wel een beetje op. Alleen de zijkant van het topje van je wijsvinger hoeft maar te duwen op de lage E-snaar.

afbeelding bij powerakkoorden over heel de hals het G5 gitaarakkorod

Nog wat simpeler kan ook: Dan doe je gewoon niet de D snaar. Je hebt dan de 2 snarige vorm. Die ziet er zo uit.

Het 3e vak op de lage E snaar (meest links in het diagram) blijft voor je wijsvinger en het 5e vak op de A snaar (eentje van links) kun je met je ringvinger maar eventueel ook met je pink pakken.

afbeelding 2 snarig powerchord gitaar

Deze greep kun je van links naar rechts over de hals schuiven. Dan krijg je een ander geluid en dus ook een andere naam van het akkoord. Hoe dat zit ga ik je hier vertellen.


Powerchords over de hele hals: horizontaal verschuiven


Dit powerakkoord heet naar de toon die onder je wijsvinger zit, op de lage E-snaar dus. De G5 heet dus G5 of G powerchord omdat je op dat moment, met je wijsvinger, het 3e vakje op de lage E-snaar indrukt en die toon heet G.

Je moet dus weten hoe alle tonen die je op de dikste, lage E-snaar kunt pakken, heten. Nou ja, alle tonen? De tonen op de eerste 12 vakjes, als je die weet, dan is dat genoeg. Hoef je niet gelijk uit je hoofd te leren.


Daar kun je een tabelletje voor gebruiken. In een nummer zal je ze waarschijnlijk nooit alle 12 tegen komen. Dus je kan even puzzelen welke je nodig hebt en dan schrijf je het er gewoon bij in je bladmuziek.

Zoals je ziet in de tabel hieronder, hebben sommige tonen (vakjes) maar 1 naam en andere 2 namen. Ja, sorry, ik heb het ook niet bedacht maar zo is het nu eenmaal. De tonen met een enkele letter worden de stamtonen genoemd. Die zitten meestal 2 vakjes uit elkaar (op 2 uitzonderingen na).


De tonen die tussen de stamtonen in zitten kunnen naar de linkerbuur of naar de rechterbuur genoemd zijn. Linkerbuur maar dan een halve toon hoger krijgt een # (kruis). Bijvoorbeeld: de F maar dan een vakje verder heet F# (Fis in lelijk Nederlands). Rechterbuur maar dan een halve toon lager krijgt een b. Bijvoorbeeld de linkerbuur van de B wordt een Bb (Bes heet dat).


Oplettende lezers hebben het al in de gaten: die F# kan dus ook Gb heten en die Bb ook A#. Dat hangt af van de toonsoort waarin het muziekstuk staat en dat is een ingewikkeld theoretisch verhaal waar ik het nu niet over wil hebben! Schei uit zeg!


Hieronder dan eindelijk die tabel van de lage E snaar. Zonder iets ingedrukt moet hij klinken als een E. Maar dat wist je waarschijnlijk al.
(En ja ook met de open E snaar kun je een powerakkoord maken. Daar heb ik een verhaal over geschreven met een daarbij ook nog een video.)

123456789101112
FF# / GbGG# /AbAA#/ BbBCC#/ DbDD#/ EbE


Voorbeeld van powerakkoorden horizontaal over de gitaarhals: Wilhelmus.

Ik heb gekozen voor een vrolijk rockende versie van het “Wilhelmus”. Ieder ander nummer zou ook goed zijn maar deze is een beetje naar mij vernoemd. En verder wil ik geen gedoe hebben met auteursrechten e.d.

Daar kun je een hele straal powerakkoorden in kwijt. Ik speel ze als 3 snarige akkoorden. Maar natuurlijk kun je ook voor de 2 snarige variant kiezen.



Powerakkoorden verticaal verplaatsen op de hals

Je zou denken dat de 12 powerakkoorden die je nu weet te vinden zo zachtjes aan wel genoeg zijn. En daar heb je natuurlijk gelijk in. Dus waarom begin ik erover dat je behalve horizontaal ook nog verticaal kan verplaatsen?

Soms is het gewoon makkelijker. Dat zit zo: Meer dan 12 powerakkoorden zijn er niet. Je kan wel b.v. een E powerchord inde open positie spelen en je kan er ook eentje vinden met je wijsvinger in het 12e vakje op de E-snaar (de rest van de greep er ook bij zetten natuurlijk). Maar die laatste is gewoon een hoge variant van de eerste.

Maarrr je kan dezelfde akkoorden ook nog op andere plaatsen van de hals vinden. Je zal dan b.v. een verdieping moeten zakken op je gitaar. Ik bedoel dat je dezelfde greep gaat pakken maar nu vanaf de A-snaar. Daar komt dan je wijsvinger op te staan.

En dan is het mirakels handig om weer naar de 1e 12 vakjes te gaan kijken.
Je ziet dan eigenlijk alle 12 powerakkoorden weer langs komen maar nu in een andere positie.

Zo had je b.v. het B5 powerchord op de oude manier in de 7e positie met wijsvinger op de E-snaar. Maar je kunt hem ook vinden in de 2e positie met wijsvinger op de A-snaar.

Die laatste bevat exact dezelfde tonen als de eerste. Toch kan de klankkleur iets verschillen omdat je hem nu op andere snaren speelt.

Je kunt hem ook nu weer, als 2 snarig of als drie snarig akkoord spelen.

afbeelding B5 gitaar powerakkoord

Oké, het moet er toch van komen: Doen we ook nog zo’n tabelletje van de A-snaar. De cijfers zijn weer de vakjes. En de open snaar heet natuurlijk A en ook daarmee kun je een A powerakkoord spelen.

123456789101112
A#/ BbBCC#/ DbDD#/ EbEFF#/ GbGG#/ AbA


Voorbeeldnummer met powerakkoorden zowel horizontaal als verticaal:

Als voorbeeld heb ik een nummer gekozen met de titel “Juich aarde”. Een overblijfsel van mijn jeugd met hele lange noten en een kerkorgel en zo… Geen trauma hoor. Maak je geen zorgen.

In het eerste rondje speel ik de powerchords allemaal op de bovenste 3 snaren. Met wijsvinger op de E-snaar. Het is wel een heen en weer geschuif over de hals. En dan loop je wat meer risico op misgrijpen.

Aan de andere kant kun je die schuifbewegingen wel gebruiken als effect. Je schuift dan expres hoorbaar van het ene naar het andere powerakkoord. Kijk en luister maar hoe ik dat in allebei de video’s doe.

In het 2e rondje gebruik ik powerchords op verschillende horizontale en verticale plekken op de hals. De nodige schuifbewegingen over de hals van de gitaar, worden hierdoor een stuk kleiner.



Zelf aan de slag met powerchords over heel de hals van je gitaar

Ja natuurlijk wil je dat. De nummers en liedjes die jij helemaal te gek vindt, spelen en dan een beetje in de rocksferen. Maar stel nu dat je alleen een tekst met gewone akkoorden erbij hebt. Hoe ga je dat dan aanpakken?

Benodigde tijd: 1 dag, 1 uur en 1 minuut.

Hoe ga je powerchords over heel de hals invoegen in een bestaand nummer?

  1. Akkoorden met tekst en TAB zoeken

    Er zijn natuurlijk allerlei sites die “chords and lyrics” van oneindig veel nummers publiceren. Je kunt ook op chordify kijken naar je favoriete liedje. Meestal krijg je dan de gewone gitaarakkoorden.

  2. Alle toevoegingen bij de akkoorden er af halen.

    Als je iets ziet staan van Bm of B mineur, maak je daar B van. G7 wordt G. Fmaj 7 wordt F, D sus wordt D. etc.

  3. Positie zoeken op de hals op E of A snaar.

    Zoek de letters die je nu over hebt, op de E snaar of A snaar. (Bijvoorbeeld C is 8e vakje op de E snaar of 3e vakje op de A snaar. Kies er eentje) Zet daar je wijsvinger en pak de “gouden greep” om er een powerakkoord van te maken.

Powerchords op elektrische gitaar les 0

Om powerchords op elektrische gitaar een beetje leuk te spelen, moet je wel scheuren. Je wil je geluid zo’n typische gebarsten, vervormde klank laten hebben.

In dit verhaal leg ik even in het kort uit hoe dat moet en wel op een paar manieren.

Distortion wordt dat scheurende geluid ook wel genoemd. En daar heb je van die voet pedaaltjes voor. En die heten dan ook distortion pedaal of distortion effectkastje.

De kabel gaat dan vanaf je gitaar in de ingang van het voetpedaal. Je hebt dan ook nog een kabeltje nodig om vanaf de uitgang van je distortionpedaal naar je versterker te gaan. Het is handig om daar een wat korter snoertje voor te nemen.

Powerchords op elektrische gitaar zonder effectpedaal?

Stel, je wil wel eens wat uitproberen qua scheurende elektrische gitaar maar je hebt niet gelijk zin om naar de winkel te rennen en zo’n distortion pedaaltje aan te schaffen. Kan dat nou niet anders? Zonder zo’n apparaat?

Ja hoor geen enkel probleem! Je kunt je elektrische gitaar prima laten scheuren zonder extra benodigdheden.

Zet de volumeknop op je gitaar helemaal open. Als je daar je geluid gaat “knijpen”, kan je versterker er niet veel meer van maken.

Op de foto hier boven zie je een gedeelte van mijn versterker. De meeste versterkers hebben 2 knoppen die allebei iets met volume te maken hebben. De “gain” en “master volume” heten die bij mij.

Verder zit daar tussenin nog een klein knopje “drive” genoemd. Als je die indrukt gaat er en rood lampje branden. Uitkijken dus!

Als ik hem weer indruk, brandt er een groen lampje. Draai ik nu de “gain” helemaal open dan begint mijn geluid bij stevig snaren plukken net een beetje te barsten. Er komt net een rafelig randje aan, zeg maar. Zie de linker foto.

Om een zwaardere sound te krijgen, draai je de “gain” eerst een eindje linksom en druk je de “drive” in. Zie de rechter foto.

Wordt je totale geluid nu te hard, dan kun je dat afregelen met je master volume.

Zo, nu weet je genoeg om aan elektrische gitaar les 1: powerakkoorden, te beginnen.
 

Een ballad begeleiden op gitaar ukelele of mandoline.

Een verhalend lied ofwel een ballad begeleiden:

Een ballad begeleiden op gitaar ukelele (ukulele) of mandoline, hoe pak je dat aan? Dat is de vraag waar dit nogal uitgebreide verhaal over gaat.

Ik heb hierover al eens een stuk of 3 “tips voor snarenplukkers” geschreven en rondgestuurd. Bij deze heb ik het hele verhaal over een ballad begeleiden, samengevoegd en er hier en daar nog een beetje aan geschaafd.

Country blues traditie

Ballads heb je in allerlei soorten en maten maar de country blues traditie staat er wel wel bol van. Vandaar dat ik als voorbeeld het project “ballad begeleiden” hiervoor heb gekozen.

Mijn voorbeeld is het lied: barre vakantie blues. (Nederlandse tekst van mijn hand op Reuben’s Train.) Te openen met TEF-view. (Hier heb ik ook een artikel over geschreven.)

Omdat ik graag met mijn eigen materiaal werk, ben ik mijn home studio ingedoken en heb het hele nummer opgenomen.



Wil je de nieuwste verhalen en tips voor snarenplukkers per e-mail ontvangen? Schrijf je nu in.

[mc4wp_form id=”634″]


Om een beetje gevoel te krijgen bij een verhalend lied/ ballad begeleiden, is het goed om je eerst maar eens in de inhoud, het verhaal zelf, van zo’n lied te verdiepen!

Ik heb een fijn voorbeeld gemaakt door een Nederlandse tekst te maken op het lied “Reuben’s Train“. Een lekker blues-achtige melodie die je met 2 akkoorden kan begeleiden en dat hoeft absoluut niet saai te zijn! Maar het is wel een kunst apart.

Nachtelijk misbaar….

Laten we gewoon maar eens beginnen met een verhaal! Daar gaan we dan telkens scenes uit plukken. Dat worden de coupletten. Dan hebben we nog een refrein. Het is het mooiste als dit door het voorgaande couplet steeds een iets andere lading krijgt.

Zaten we fijn op de camping, heerlijk weer, 2 muziekinstrumenten, vrouw en kinderen mee, alle rust… overdag ja…

ballad begeleiden gitaar ukelele mandoline

Maar ‘s nachts: De eigenaar had enkele kippenhokken. Vlakbij ons veldje. En daarin per hok 1 uit de kluiten gewassen haan met wat kippen. Op een weilandje naast de camping woonde een eenzame ezel.

Gevolg: om half vijf in de ochtend werd de 1e haan wakker en liet dat luid en duidelijk horen. Tegen de tijd dat de 5e haan uitgekraaid was, werd de ezel wakker en begon hartverscheurend te balken dat hij zijn moeder kwijt was.

Toen dat beest eindelijk zijn kop hield, kropen alle boeren uit de buurt op hun tractors, combines enz. en kwamen volgas langs onze tent rijden.

Heerlijke vakantie: Heeft me geïnspireerd tot de barre vakantie-blues!

We zijn er jaren niet geweest. Het is er alle dagen feest.
We gaan naar: Joost mag weten waar.

Daar gebeurt het me alweer. Dat heb ik nou elke keer.
We gaan naar: Joost mag weten waar.

Maar in de nanacht ben ik bang. Er is van alles aan de gang.
En ze maken een vreselijk misbaar.

Daar gebeurt het me alweer. Dat heb ik nou elke keer.
En ze maken een vreselijk misbaar.

Ik word weer wakker. Zo te zien is het al een uur of tien.
Het ontbijt en de koffie staan al klaar.

Daar gebeurt het me alweer. Dat heb ik nou elke keer.
Het ontbijt en de koffie staan al klaar.

De “bladmuziek”

Ik heb weer een TEF-file gemaakt van de melodie: barre vakantie blues met akkoorden. (Zie mijn artikel: moeite met noten lezen. Dan weet je alles over hoe je zo’n bestand moet openen)

Groot voordeel van deze soort “bladmuziek” is dat je het kunt afspelen op ieder gewenst tempo. Je kan partijen (modules) aan en uit zetten.

Modules 1,2,3 bevatten de “kale” melodie op ukelele (module1) gitaar (2) en mandoline (3). De modules 4,5,6 zijn begeleidingen met de verschillende instrumenten.

Voor we er allerlei muzikale trucs en grappen op los gaan laten:

  1. De melodie in je hoofd stampen.
  2. meezingen, neuriën of fluiten en akkoorden erbij spelen.
  • gitaar en mandoline in D: akkoorden D en A7
  • ukelele (ukulele) in C. Akkoorden C en G7. Om mee te spelen, heb je een capo nodig (vakje 2). Of je stemt alle snaren 1 hele toon hoger. (zie ook mijn vorige artikel: hoe gebruik je een capo?)


Barre Vakantie Blues gitaar:

Om enig idee te krijgen van het lied heb ik hier een filmpje. Hoewel ik hier meer doe dan alleen de ballad begeleiden, kun je de melodie er goed uit halen. Akkoorden kun je er prima tegenaan spelen.


Een beetje bekomen van het barre vakantielied? Hier wat ideeën voor het begeleiden:

Altijd als eerste de vragen:

  1. Wat voor sfeer heeft het lied.
  2. Hoe gaan we die sfeer in de begeleiding laten klinken?


Naar mijn idee is dit nu typisch een verhalend lied ofwel een ballad. Dat kan zitten in de tekst maar zeker ook in de muziek zelf:

  • Meestal een medium tempo (je moet het wel kunnen volgen).
  • Vaak wat dramatisch.
  • In dit geval: met behoorlijk wat blues-kruiden erdoor.

Drop D stemming:

Het lied wordt begeleid met 2 akkoorden de D en de A7. Dé gelegenheid voor de drop D stemming. Huh watte? Het is niet zo moeilijk:

  • Stem je gitaar met 1 stemapparaat op de gewone manier.
  • Je lage E snaar ga je nu beetje bij beetje losser draaien tot je stemapparaat D aangeeft.
  • Stem de andere snaren nogmaals. Die kunnen nu iets ontstemd zijn.


Als je nu en D akkoord pakt kun je alle 6 snaren gebruiken. Je lage E-snaar is nu een ultra lage D-snaar geworden! Dat klinkt echt héél vet bij een D akkoord.


Een mooie manier van een ballad begeleiden: zie ook het filmpje.

  1. Sla de D-snaar aan
  2. strum lichtjes over de 3 dunste snaren met daarop het D-akkoord,
  3. speel A-snaar
  4. strum lichtjes D akkoord op 3 dunste snaren,
  5. speel ultra lage D-snaar
  6. strum lichtjes,
  7. speel weer A snaar etc.


Met het A7 akkoord doe je iets dergelijks maar dan sla je de A-snaar en de D-snaar aan tussen de akkoord-strums.

Vreselijke, nachtelijke ukelele blues/ ballad begeleiden op de uke:

Op de ukelele/ ukulele is dit ook een heel fijn lied! Blues-achtige muziek gaat geweldig op de uke! De echte rauwe emotie spettert het klankgat uit. Toch wordt het nooit te grof. Het blijft wel een ukelele. Een ballad begeleiden op de uke en dan een beetje bluesy, is heerlijk om te doen!

We pakken de TEF-file er weer bij. Ik heb hem ook voorzien van een module met ukelele akkoorden. De grepen zijn C5 (leg ik uit) en G7. Om op gelijke hoogte met de gitaar en mandoline te komen, moet je een capo in het 2e vakje zetten of je snaren een hele toon hoger stemmen.

Wat is C5?

ballad begeleiden ukelele / ukulele

Een C5 ofwel en C powerakkoord is een C akkoord waar we de toon E uit hebben gehaald. Blijven over de tonen C en G en dat kunnen er meerdere zijn. Dit geeft een beetje een druk en krachtig akkoordgeluid.

In snaarinstrumenten geheimschrift: 0033. Dat wil zeggen: bovenste 2 snaren (in speelhouding gezien) niets indrukken. Onderste 2 snaren allebei in 3e vakje ingedrukt. Zie ook afbeelding.

Past prima bij dit lied, Vanwege de inhoud maar ook vanwege de melodie. Die is namelijk opgebouwd uit noten van de mineur blues-ladder. Dat geeft die wat schurende klank aan het lied.

 Ballad begeleiden op de ukelele / ukulele: verdere ideeën.

  • Nadrukken wat meer op de 2e en 4e tel van de maat
  • De benadrukte tellen kort afbijten door b.v. de slaghand telkens op de snaren te laten landen direct na het aanslaan van je akkoord.


Om alvast wat “in the mood” te komen heb ik een filmpje gemaakt waarin akkoorden en melodie in elkaar gevlochten zijn.

 

Een ballad begeleiden op de mandoline:

Onbekend maakt onbemind. Dat geldt zeker voor de mandoline. En dat is een oud verhaal.

Begin vorige eeuw in Kentucky Amerika leefde de muzikale familie Monroe. De jonge Bill was voorbestemd voor de mandoline. Andere instrumenten werden al bespeeld door ouders en oudere broers.

Dat vond hij niet zo leuk. Mandoline werd als een soort kindergitaar beschouwd.

Maar hij heeft ze allemaal terug gepakt! Hij ontwikkelde een buitengewoon felle virtuoze stijl. Later werd daar ook een speciaal model mandoline voor ontwikkeld bij Gibson.

Oké oké, genoeg geschiedenis! Het is gewoon een gaaf instrument om lekker mee te keer te gaan (of juist prachtig melodieus te bespelen). Onze ballad begeleiden gaat ook fijn op de mando!

De trucjes die ik hier wil bespreken zijn, met wat goede wil, ook op gitaar en ukelele toe te passen.

Alweer de TEF file erbij gepakt. De 6e module is de mandoline begeleiding. Bij de midi options kun je het tempo instellen.

Trucjes en kunstjes:


In de video doe ik eerst de trucjes voor met een D akkoord. Daarna speel ik het liedje met wat tierelantijntjes aan de melodie geplakt.

  • Afdempen onder de vingertoppen van de “greephand” door telkens de “knijp” even los te laten direct na het aanslaan. Op de 2e en 4 e tel.
  • Op de 4e tel de complete greep 1 vakje richting de kop te schuiven. Daarna weer snel terug naar de goede plek voor tel 1 van de volgende maat

Hoe gebruik je een capo?

Zingende zeekoe/ dubbele wijzerplaat-truc (dl.2)!


Hoe gebruik je een capo in combinatie met de dubbele wijzerplaat ofwel de transponeerschijf van het vorige artikel:

Even voor wie het nog niet wist:

hoe gebruik je een capo

Een capo ofwel barré-klem is een ding wat je op de hals van je gitaar, ukelele/ ukulele of mandoline klemt zodat je alle snaren tegelijk in een vakje naar keuze indrukt. Als je b.v. voor het 2e vakje kiest, worden alle tonen 2 halve tonen = 1 hele toon hoger. Dat geldt dan ook voor alle akkoorden. In het filmpje hieronder zie je hoe ik een capo gebruik op de uke.

Voorbeeld: deep Elem/ in de manenschijn/ nacht en ontij:

Ik was een tijdje geleden aan het studeren in “developing creative solos by Dan Miller” Fijn boek! Ik ontdekte een fijn lied: “Deep Elem Blues”. Doet me deugd! Heb er gelijk maar een Nederlands tekst bij gemaakt. Die staat erbij in de TEF-File: deep elem in de manenschijn2.Gtef.

Het stuk is in dat boek in E. Prima voor gitaar. Voor velen goed te zingen. Maar ik had er ruzie mee.

Hoe gebruik je een capo om lastige akkoorden om te zetten naar gemakkelijke?

Als voorbeeld hier het nummer met de ukelele/ukulele.

Het makkelijkste werkt het met een speciale, kleinere ukelele-capo. In geval van nood kan een gitaar-capo ook wel dienst doen.

Voor de ukelele is E best een irritante toonsoort. In eerste instantie speelde ik het in C met de capo in het 4e vakje. Pak de schijf er maar bij.

  • Begin met de E op de bovenste schijf bij de E op de de onderste schijf.
  • Verdraai de bovenste 4 taartpunten rechtsom.
  • 4 taartpunten staan voor 4 vakjes. Alles schuift dus 2 hele tonen op.
  • De binnenste schijf zegt nu welke greep je speelt. De buitenste zegt wat de werkelijke toonhoogte is.
  • Je speelt naast de capo in het 4e vakje, voor je gevoel C, F en G7. In werkelijkheid klinkt het als E, A en B7. Gelukkig zit er niet 1 heel lastige greep bij!


Op de uke is het goed te doen om de melodie tegelijk met akkoorden te spelen. (1 voordeel: dan hoef je niet te zingen.) Het gaat dan zoiets klinken:


Transponeren met de capo en de schijf.

Om allerlei redenen (lees: dat fijne stembereik van mij) had ik behoefte aan een iets hogere versie (die ik dan weer laag zing). Het werd toonsoort G. Prettig voor gitaar, mandoline en ukelele. Ook mijn goeie ouwe resonatorgitaar is er blij mee. Die staat n.l. vaak in open G stemming.

Het gaat dan zo klinken:


of zoiets:


Ik heb de melodielijn uitgeschreven met de tekst erbij als TEF-file: deep elem in de manenschijn2.Gtef Om die te openen heb je TEF-view nodig. Zie ook mijn artikel Moeite met noten lezen.

Verder heb ik nog wat dingetjes uitgeschreven voor dit project. Die vind je bij Tabs en noten.

Maar hoe gebruik je een capo om te transponeren?

Mijn fingerpicking gitaar versie van Deep Elem Blues is in toonsoort E. Om mee te kunnen spelen met de G-versie, moet het lied dus een stukje hoger worden. Dat doe je met de capo. Om te bepalen in welk vakje hij moet, ga zó te werk:

  • Draai de schijf zo dat de binnenste E bij de buitenste G ligt.
  • Tel het aantal taartpunten die je de schijf rechtsom hebt gedraaid: 3.
  • Capo in 3e vakje maakt dus van een E greep, een G akkoord.
  • De andere akkoorden gaan dus ook 3 vakjes = 1 1/2 toon hoger klinken: A wordt in werkelijkheid C en B7 wordt D7.
hoe gebruik je een capo
De transponeerschijf met binnenste E bij buitenste G


P.S. Het antwoord op de vraag van de vorige keer: Bb, Eb en F wordt C, F, en G. Maar dat had iedereen al lang zelf uitgedokterd met de schijf.

Transponeren Hoe doe je dat?

Toontje hoger, toontje lager? Hoe moet dat nu?!

Dit verhaal gaat over transponeren. Wat het is en hoe je het eenvoudig kan doen.

De dubbele wijzerplaat-truc (ofwel het werken met de transponeer-schijf).

Stel, je hebt net als ik, het stembereik van een volwassen zeekoe (of juist dat van een pasgeboren muis). Dan is het soms lastig meezingen met allerlei liedjes en liederen. Die staan altijd op de verkeerde toonhoogte! De akkoorden die erbij staan dus ook! Wat nu?

  • Gewoon niet zingen. Laat maar aan anderen over.
  • Playbacken. Hou je toch de schijn op…
  • Alleen inzetten met zang en het verder bij spelen op je instrument houden.


Dat laatste werkt nog het best als je een groepje mag aanzwengelen/ begeleiden die de liedjes verder kan dromen.

Transponeren hoe, wat en waarom?

Soms wil je gewoon je eigen lied zingen en begeleiden op gitaar, ukelele (ukulele) of mandoline. Dan is het fijn als je prettig in je stembereik kan gaan zitten. Maar: die dekselse akkoorden. Hoe moet dat nou weer? Je ontkomt er niet aan: Je moet gaan transponeren.

Tijd voor zwaar geschut: de dubbele wijzerplaat (transponeerschijf):

Afbeelding transponeerschijf bij transponeren hoe doe je dat?

Je kan zo’n ding heel makkelijk zelf maken. Dubbele wijzer ofwel transponeerschijf uitprinten op stevig papier. 2 cirkels uitknippen. Gaatje in het midden prikken. Splitpen erdoor doen en hij is klaar voor gebruik. Als het goed is komt het er zo uit te zien:


Als dat allemaal te veel werk voor je is, kun je zoiets ook kopen voor een enkele euro:

Voorbeeld:

jingle bells  met C, F en G7. Makkelijk te spelen maar laag om te zingen. Toontje hoger graag!


Benodigde tijd: 15 minuten.

Hoe werkt transponeren met de dubbele schijf.

  1. Startpositie


    Draai de C van de bovenste schijf onder de C van de grote schijf (startpositie). Alle letters van de bovenste en onderste schijf liggen dus recht op elkaar.

  2. een hele toon (= 2 halve tonen) verder draaien


    Bovenste schijf 2 taartpunten (= 1 hele toon) verder draaien. Binnenste C staat nu bij buitenste D. C akkoord moet dus D worden.

  3. Aflezen: wat wordt wat?


    Nu nog F en G: Kijk bij binnenste F daarbij staat nu buitenste G. Dus F wordt G.
    Bij de binnenste G zie je nu een A. Dus: G wordt A.
    Bij elkaar genomen: C, F en G7 wordt D, G en A7. De achternaam 7 van het akkoord neem je gewoon mee.


Oké, deze was makkelijk. Dat was uit je hoofd ook nog wel gelukt. Probeer maar eens een lied in bes met de akkoorden Bb, Eb en F.

Succes!

De schijf is ook erg handig om met de capo te werken. Maar daarover heb ik een nieuw artikel geschreven: Hoe gebruik je een capo?