Transponeren Hoe doe je dat?

Toontje hoger, toontje lager? Hoe moet dat nu?!

Dit verhaal gaat over transponeren. Wat het is en hoe je het eenvoudig kan doen.

De dubbele wijzerplaat-truc (ofwel het werken met de transponeer-schijf).

Stel, je hebt net als ik, het stembereik van een volwassen zeekoe (of juist dat van een pasgeboren muis). Dan is het soms lastig meezingen met allerlei liedjes en liederen. Die staan altijd op de verkeerde toonhoogte! De akkoorden die erbij staan dus ook! Wat nu?

  • Gewoon niet zingen. Laat maar aan anderen over.
  • Playbacken. Hou je toch de schijn op…
  • Alleen inzetten met zang en het verder bij spelen op je instrument houden.


Dat laatste werkt nog het best als je een groepje mag aanzwengelen/ begeleiden die de liedjes verder kan dromen.

Transponeren hoe, wat en waarom?

Soms wil je gewoon je eigen lied zingen en begeleiden op gitaar, ukelele (ukulele) of mandoline. Dan is het fijn als je prettig in je stembereik kan gaan zitten. Maar: die dekselse akkoorden. Hoe moet dat nou weer? Je ontkomt er niet aan: Je moet gaan transponeren.

Tijd voor zwaar geschut: de dubbele wijzerplaat (transponeerschijf):

transponeren hoe

Je kan zo’n ding heel makkelijk zelf maken. Dubbele wijzer ofwel transponeerschijf uitprinten op stevig papier. 2 cirkels uitknippen. Gaatje in het midden prikken. Splitpen erdoor doen en hij is klaar voor gebruik. Als het goed is komt het er zo uit te zien:


Als dat allemaal te veel werk voor je is, kun je zoiets ook kopen voor een enkele euro:

Voorbeeld:

jingle bells  met C, F en G7. Makkelijk te spelen maar laag om te zingen. Toontje hoger graag!

  • Draai de C van de bovenste schijf onder de C van de grote schijf (startpositie).
  • Bovenste schijf 2 taartpunten (= 1 hele toon) verder draaien. Binnenste C staat nu bij buitenste D. C akkoord moet dus D worden.
  • Nu nog F en G7. Kijk bij binnenste F daarbij staat nu buitenste G. Dus F wordt G. Bij de binnenste G zie je nu een A. Dus: C, F en G7 wordt D, G en A7. De achternaam 7 van het akkoord neem je gewoon mee.


Ok. Deze was makkelijk. Dat was uit je hoofd ook nog wel gelukt. Probeer maar eens een lied in bes met de akkoorden Bb, Eb en F.

Succes!

De schijf is ook erg handig om met de capo te werken. Maar daarover heb ik een nieuw artikel geschreven: Hoe gebruik je een capo?

Begeleiden in 3/4 maat met gitaar

Zweten voor een volle zaal.

Dit verhaal gaat over waargebeurde narigheid met het begeleiden van een lied in 3/4 maat met gitaar. Het had ook met ukelele of mandoline kunnen zijn. Maakt voor de strekking niet uit.

Stond ik daar 1e kerstdag (een aantal jaar geleden dus ik kan het nu wel vertellen) voor een volle kerk een groepje kinderen te begeleiden met gitaar. Samen met de organist. Ieder apart voorbereid….. Dat had ik beter niet kunnen doen!

Mensen die gewend zijn alleen te spelen, nemen het niet altijd even nauw met de maat. Op de een of andere manier gaat het met een 3/4 maat vaak mis…

Drama met begeleiden in 3/4 maat met gitaar.

Ons kerstlied had ook een ¾ maat. Aan het eind van iedere zangregel een lang aangehouden toon van soms wel 6 tellen. Dat werd de organist toch wat te gortig. Hij hakte er lustig op los! Hier en daar werden stukken maat weggehakt. Hup, volgende regel! Daar viel niet mee samen te spelen! Stond ik daar mooi voor gek…

Dus: Speel nooit samen met een organist. Onzin natuurlijk. Gitaar (al of niet elektrisch), mandoline of ukelele (of ukulele) kan zeker wel een spannende combinatie zijn met orgel of andere toetsen.

MAAR iedereen moet zich wel aan de maat houden! En bij langzame liederen met lang aangehouden klanken aan het einde van de regel, moet je wel zeer serieus tellen. Maar hoe?

  • Zing de hele melodie met telwoorden i.p.v. de tekst.
  • Gebruik je instrument als drumstel. Tik de maat mee: boem tik tik, boem tik tik etc. (bij een ¾ maat).
  • Gebruik een muziekschrijf- en afspeelprogramma op computer, tablet of smartphone (b.v. TablEdit). Als het daarin goed staat, smokkelt het nooit met de tellen.


Voorbeeld:

Om in de sfeer te blijven “The old rugged cross”. Neem nu de uitvoering van wijlen Johny Cash. https://www.youtube.com/watch?v=fuudlTywjsM Ook een in ¾ maat langzaam en lange uiteinden van zangregels.

Hij zingt het in de toonsoort E. Met de akkoorden E, A en B7 kun je vrij gemakkelijk meespelen.

begeleiden 3/4 maat met gitaar

Ik heb een versie van old rugged cross voor gitaar geschreven in tabledit. De lang aangehouden noten worden opgevuld met licht akkoord gerinkel. Zo speel je de melodie en begeleiding in 1 en hetzelfde stuk.

Voor mijn versie gebruik je de akkoorden G, C en D. Capo in het 3e vakje en meespelen met de aangegeven akkoorden. Geldt ook voor Uke en Mando.

Doffe snaren weer als nieuw.

doffe snaren weer helderKeukentafeltruc voor/ tegen doffe snaren

Heb je net een paar weken geleden een setje verse snaren op je gitaar gezet, klinken ze nu al weer alsof ze een eeuw oud zijn. Ok, doffe snaren, het is de categorie klein leed. Maar toch. Het doet afbreuk aan je mooie gitaargeluid!

Wat nu? Ik geef je een paar mogelijke oplossingen:

  1. Gewoon weer een nieuw set snaren monteren. (kost geld).
  2. Een nieuw set snaren maar dan van het type “lifespan”.Die blijven tenminste langer mooi klinken. (kost nog meer geld).
  3. De “keukentafeltruc” (Kost helemaal niets).

 

Die laatste heb al weer een poos geleden zelf uitgevonden. Ik woonde nog thuis bij mijn ouders. Ging naar school (MTS Dordrecht) en had niet buitengewoon veel te makken. Een gitaar had ik intussen wel zelf bij elkaar gespaard. Maar ja die snaren….Dat ze zo snel weer dof gingen klinken. Daar had ik lichtelijk de balen van. Maar de financiële beperking maakte me creatief.

De volgende methode gebruik ik nog steeds bij een westerngitaar. Bij een spaanse gitaar, elektrische gitaar of mandoline werkt het ook. Sommige details zijn dan een haartje anders.

 

Wat heb je nodig voor een klein onderhoudsbeurt voor je gitaar?

 

  • Een fles spiritus. Gebruik alsjeblieft geen thinner, terpentine of wasbenzine!
  • Een theelepeltje (Je kan er een klein holletje in vijlen.)
  • Een plukje zeer fijn staalwol (ooo)
  • Keukenpapier
  • Meubelolie o.i.d.
  • Een stemapparaat is wel handig
  • Een snarenwinder is ook handig

 

Stappen:

  1. Draai alle snaren los.(gebruik b.v. een snarenwinder.)
  2. Haal de omwikkelde snaren er helemaal af. (De brugpennen van een westerngitaar wip je er uit met het theelepeltje.)
  3. Doe ze in de fles spiritus en schud die een paar keer zodat de snaren goed nat worden. Laat even staan.
  4. Maak de gladde snaren schoon met een keukendoekje met een klein beetje spiritus.
  5. Haal de omwikkelde snaren weer uit de spiritus en droog ze af. (keukenpapier)
  6. Poets alle fretten mooi glimmend met het fijne staalwol.
  7. Poets ook de toets van je gitaar met een keukendoekje dat licht vochtig is van de spiritus. Als de toets erg smerig is, kun je hem voorzichtig afschrapen met de zijkant van een oud bankpasje.
  8. Als de toets van massief palissander o.i.d. is, kun je hem lichtjes inwrijven met een keukenpapiertje gedrenkt in meubelolie. Dit trekt er in en geeft een mooie glans.
  9. Zet de omwikkelde snaren er weer op en span alle snaren een stukje aan.
  10. Stem je gitaar weer helemaal zuiver (stemapparaat en je gehoor. Weet wat je doet.)

 

De stappen 6 t/m 8 hoeven niet iedere keer.

Doe het rustig en op je gemak. Voorzichtig aan doorduwen, zou ik zeggen.

Zelf combineer ik de “keukentafeltruc” met oplossing 2. Martin lifespan snaren op mijn westerngitaren.

Pas na een jaar vrij intensief bespelen, raken ze sleets. Dan moeten ze toch echt vervangen worden.

Succes ermee!

Wil je de nieuwste tips voor snarenplukkers per e-mail ontvangen? Schrijf je nu in.

 

Groeten uit de Muziekwerkplaats.